Nghệ An tổ chức cuộc làm việc trực tuyến nhằm rà soát, đôn đốc tiến độ thực hiện và giải ngân các nguồn vốn thuộc 3 chương trình MTQG giai đoạn 2021 – 2025 được kéo dài sang năm 2026. Ảnh: Văn Thanh

Hàng nghìn tỷ đồng chưa giải ngân

Chiều 27/5, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc làm việc trực tuyến nhằm rà soát, đôn đốc tiến độ thực hiện và giải ngân các nguồn vốn thuộc 3 Chương trình MTQG giai đoạn 2021 – 2025 được kéo dài sang năm 2026, gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Theo báo cáo tại cuộc họp, hiện áp lực giải ngân đang đặt ra rất lớn đối với Nghệ An khi khối lượng vốn tồn đọng còn cao, trong khi thời gian thực hiện chỉ còn vài tháng.

Riêng Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi có tổng vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2021 – 2025 hơn 5.298 tỷ đồng, nhưng đến nay mới giải ngân được hơn 3.539 tỷ đồng. Phần vốn kéo dài sang năm 2026 lên tới hơn 1.666 tỷ đồng.

Nhiều nguyên nhân khiến tiến độ chậm được chỉ ra như: Các xã miền núi  ở Nghệ An hoàn thành quyết toán muộn, việc chuyển nguồn kéo dài; nhiều dự án giao thông, tái định cư tại các huyện miền Tây bị ảnh hưởng bởi sạt lở, mưa lũ và điều chỉnh quy hoạch.

Đối với Chương trình xây dựng nông thôn mới, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư kéo dài sang năm 2026 hiện chỉ đạt khoảng 1,5%. Trong tổng số hơn 66 tỷ đồng vốn đầu tư, đến giữa tháng 5 mới giải ngân được hơn 1 tỷ đồng.

Tương tự, nguồn vốn sự nghiệp nông thôn mới hơn 37 tỷ đồng cũng mới giải ngân đạt khoảng 2,7%.

Ở Chương trình giảm nghèo bền vững ở Nghệ An, tình hình cũng không khả quan hơn khi vốn đầu tư phát triển kéo dài sang năm 2026 đạt tỷ lệ giải ngân hơn 4,3%; vốn sự nghiệp đạt hơn 8%, đồng nghĩa vẫn còn hàng trăm tỷ đồng chưa được đưa vào thực tế.

Đáng chú ý, tại nhiều địa phương cơ sở vẫn còn tình trạng chưa nắm rõ cơ cấu nguồn vốn, chưa phân biệt được vốn đầu tư và vốn sự nghiệp, dẫn tới lúng túng trong triển khai.

Cắt ngay dự án không khả thi, báo cáo theo tuần

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh cho rằng, trong 3 Chương trình MTQG, Chương trình xây dựng nông thôn mới có nền tảng triển khai tốt hơn nhờ kinh nghiệm thực hiện kéo dài từ năm 2010. Trong khi đó, hai chương trình còn lại vẫn bộc lộ nhiều bất cập từ khâu thiết kế, tổ chức thực hiện đến phối hợp quản lý.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cấp, các ngành sau khi tổ chức chính quyền hai cấp. Việc giao nhiệm vụ ở cơ sở thiếu cụ thể, chưa rõ người, rõ việc, rõ thời gian hoàn thành.

Một số chương trình đã giao về xã nhưng chủ đầu tư hoặc cơ quan quản lý vẫn nằm ở cấp sở, dẫn tới tình trạng chỉ đạo xa thực tế, thiếu sát sao. Dù 3 chương trình đã được tích hợp nhưng báo cáo vẫn rời rạc, số liệu thiếu cập nhật, gây khó khăn trong điều hành.

Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu thay đổi ngay phương thức theo dõi tiến độ. Thay vì báo cáo theo tháng như trước, các địa phương phải thực hiện chế độ báo cáo theo tuần hoặc 10 ngày/lần. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối duy nhất tổng hợp số liệu của cả 3 chương trình.

UBND các xã phải khẩn trương rà soát toàn bộ nguồn vốn được giao, xác định rõ từng khoản chi, từng nội dung thực hiện. Phần vốn không có khả năng giải ngân hoặc không thể chuyển nguồn phải hoàn tất thủ tục trả lại tỉnh trước ngày 30/5 để điều phối.

Lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An cũng yêu cầu các chủ đầu tư, sở, ngành và địa phương kiên quyết cắt giảm, điều chuyển ngay những dự án không khả thi. Công trình nào xác định không thể triển khai phải lập tức báo cáo để điều chuyển vốn sang dự án khác hiệu quả hơn hoặc trả nguồn.

Đối với các công trình hạ tầng, điện lưới đang vướng mặt bằng, các địa phương phải chủ động báo cáo tỉnh để phối hợp với ngành Điện lực tháo gỡ. Trường hợp không đảm bảo tiến độ, cần tính toán phương án điều chỉnh quy mô hoặc chuyển hướng đầu tư phù hợp.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng mô hình Ban Chỉ đạo Chương trình MTQG cấp xã theo hướng Bí thư Đảng ủy xã trực tiếp làm trưởng ban, nhằm tăng tính điều hành, giám sát và bám sát thực tiễn tại cơ sở.

Theo yêu cầu của UBND tỉnh Nghệ An, trước ngày 10/6, toàn bộ số liệu về nguồn vốn tồn đọng, nợ đọng, trách nhiệm quản lý và tiến độ giải ngân phải được rà soát, báo cáo đầy đủ để trình Thường trực và Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, chỉ đạo.