Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: CN

Ông Huỳnh Minh Huệ - Tổng Thư ký Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết: Năm 2015, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 6,586 triệu tấn, trị giá đạt trên 2,8 tỷ USD. Khu vực châu Á vẫn là thị trường xuất khẩu trọng điểm với gần 4,9 triệu tấn, chiếm gần 74,5% tổng lượng gạo xuất khẩu. Trong đó, Trung Quốc đạt trên 2,1 triệu tấn, chiếm trên 33%; Philippines chiếm trên 18%; Indonesia chiếm 9,75%; Malaysia chiếm trên 8%... Tiếp theo đó là khu vực châu Phi chiếm 13,77%, châu Mỹ chiếm 6,72%.

Tuy nhiên, theo ông Huệ, xuất khẩu gạo năm 2016 của Việt Nam dự báo tiếp tục chịu tác động diễn biến khó lường của thị trường gạo thế giới. Tình trạng xâm nhập mặn hiện nay tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long đang đặt ra yêu cầu rất cấp bách. Bên cạnh đó là sự cạnh tranh từ các nước xuất khẩu gạo lớn như: Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan; từ các nước xuất khẩu gạo tiềm năng đang có những bước tiến mạnh mẽ như: Campuchia, Myanmar. Cạnh tranh diễn ra không chỉ về giá xuất khẩu mà còn ở chất lượng, thương hiệu.

Lợi thế cạnh tranh về giá của Việt Nam hiện nay đã không còn như các năm trước do tồn kho gạo cũ lớn của Thái Lan và lợi thế về địa lý Pakistan và Ấn Độ…

Ông Bùi Huy Hoàng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bắc Kinh cho biết, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu gạo quan trọng của Việt Nam, với xu hướng nước này vẫn sử dụng chính sách tạm trữ với giá sàn thì chênh lệch giữa giá gạo nội địa và nhập khẩu vẫn giữ mức cao. Tuy nhiên, khảo sát tại các siêu thị ở Trung Quốc vẫn chưa thấy gạo xuất xứ Việt Nam. Do vậy, các doanh nghiệp (DN) cần nhanh chóng xây dựng hình ảnh, thương hiệu gạo Việt Nam tại nước này, nếu chậm chân, Campuchia sẽ vượt chúng ta trong thời gian tới.

Đồng quan điểm, ông Huỳnh Thế Năng, Chủ tịch VFA nhận định: Trung Quốc chiếm trên 50% thị phần gạo xuất khẩu của Việt Nam, đây cũng là thị trường khó tiếp cận và nhiều rủi ro. Theo ông Năng, thương nhân Trung Quốc mua gạo theo tên giống, khi mua gạo về họ không bán mà trộn với gạo của họ, chế biến, đánh bóng lại mới bán ra, mục đích là giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh.

Theo ông Nguyễn Xuân Hồng - Phó Giám đốc Sở Công thương Long An, là địa phương đứng đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nhưng nhiều DN xuất khẩu gạo của Long An vẫn thiếu thông tin về thị trường. Đo đó, DN cần thông tin kịp thời để ký hợp đồng không bị “hớ”, cùng với đó là cơ chế thanh toán thuận tiện, an toàn.

Trước những vướng mắc, đề xuất của các địa phương, DN, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh đề nghị, Cục Xuất nhập khẩu cùng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) phối hợp với VFA, các DN… xây dựng, triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại tại các thị trường.

Thời gian tới, Bộ Công thương sẽ tăng cường tuyên truyền, phổ biến về các Hiệp định thương mại thế hệ mới tới các DN kinh doanh xuất khẩu gạo và người nông dân để nâng cao nhận thức, năng lực của DN và người sản xuất trong việc tận dụng các lợi ích và hạn chế. Đồng thời, có biện pháp ứng phó phù hợp với thách thức mà các hiệp định tạo ra.

Cảnh Nhật