Đấu giá quyền KTKS sẽ tạo điều kiện quản lý khoáng sản được tốt hơn! Ảnh: Trần Quý

Theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước có trên 1.000 điểm khai thác, chế biến khoáng sản có đăng ký hợp pháp, bên cạnh hàng trăm nghìn cơ sở khai thác bất hợp pháp. Tình trạng khai thác tài nguyên khoáng sản tràn lan, vô tổ chức vốn là thực trạng, kéo dài. Đơn cử, tại Hà Giang, với lợi thế về 30 loại khoáng sản, tập trung tại 100 điểm mỏ, hiện nay, tỉnh này đã cấp giấy phép cho 27 điểm mỏ với 20 doanh nghiệp (DN) tập trung khai thác. Ngoài việc ô nhiễm môi trường, việc nợ tiền lương, bảo hiểm, đặc biệt là nợ thuế đã xuất hiện tại nhiều DN và đem lại cho Hà Giang những bài toán đau đầu.

Các khu vực đấu giá quyềnKTKSđợt 1 năm 2015 gồm: Sắt tại khu vực Khe Bằng, xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ; metacacbonat (đá ốp lát và đá cảnh) tại xã Suối Giàng, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái; vàng tại Xà Khía, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình; Fluorit tại Bình Đường, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

Quy định về đấu giá quyền KTKS sẽ cho phép DN tự bỏ vốn  để thuê các Cty tư vấn, thăm dò lại dưới sự giám sát của các cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo tính khách quan, chính xác. Căn cứ trên cơ sở trữ lượng thăm dò lại, cơ quan có thẩm quyền sẽ phê duyệt và điều chỉnh lại tiền cấp quyền. Đây là hướng mở tạo điều kiện cho các DN, chứ không buộc các DN chịu trách nhiệm về kết quả thăm dò trước đó.

Đấu giá quyền KTKS sẽ trải qua nhiều bước như: Lập hồ sơ mời đấu giá; xét chọn DN đủ điều kiện; công bố công khai; DN đóng tiền đặt cọc… và cuối cùng là tổ chức đấu giá công khai. Rất nhiều người đang hy vọng các bước này sẽ đem lại cho việc KTKS ngày một minh bạch hơn.

Trong hồ sơ mời đấu giá, các DN phải đáp ứng được tiêu chí như: Năng lực tài chính, có chuyên môn về thăm dò, KTKS, phải cam kết chế biến sâu khoáng sản.

“Tài nguyên và khoáng sản là “quà tặng” của thiên nhiên đối với thế giới, mỗi quốc gia, dân tộc. Do vậy, để quản lý tốt, và để “thứ quà” này trở thành là của cả dân tộc và của thế giới thì việc phân chia nó phải minh bạch. Việc khai thác lãng phí hay khai thác độc quyền là không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, trên thực tế, việc “phân chia quà tặng” này đang tồn tại nhiều bất cập, nhiều lỗ hổng chính sách trong quản lý nguồn thu từ khai thác tài nguyên. Việc triển khai đấu giá quyền KTKS sẽ hạn chế được những bất cập tồn đọng từ trước tới nay” - tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban Quản lý các Dự án Than Đồng bằng Sông Hồng thuộc Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam nhận định.

Trần Quý