Chợ nông thôn xã Mai Hịch xây dựng đã hơn 4 năm nhưng chưa một phiên họp chợ… Ảnh: Trung Hiếu

Có chợ làm bằng khung sắt, mái che bằng tôn vững chãi, theo đúng quy hoạch chợ nông thôn mới (NTM).

Thực tế cho thấy, không ít chợ được đầu tư xây với kinh phí cả tỷ đồng, nhưng hiệu quả thấp, có những chợ lâm vào cảnh “chết yểu”. Trong đó có cả những chợ ở xã đã đạt chuẩn NTM, như: Chợ nông thôn xã Mai Hịch (Mai Châu), chợ xã Tú Lý (Đà Bắc), chợ xã Yên Nghiệp (Lạc Sơn)…

Vì không sử dụng nên các hộ dân xung quanh chợ đã tranh thủ “mượn” tạm để chứa thóc, gỗ, đỗ xe ô tô, làm xưởng mộc, sân bóng. Thậm chí làm nơi phơi quần áo, phơi ngô, thóc. Tại sao những chợ này lại hoạt động không hiệu quả. Người dân địa phương cho biết, chợ xây không phù hợp với nhu cầu, tập quán của người dân. Một số địa phương còn tồn tại chợ cóc, chợ tạm, tụ điểm buôn bán tự phát trong khu dân cư.

Điều nữa là, nhiều xã có đại lý, cửa hàng tạp hóa, siêu thị mi ni, cung cấp đầy đủ nhu yếu phẩm, phù hợp thị hiếu, tiện lợi trong việc mua, bán, trao đổi hàng hóa của người dân. Vì vậy người dân không còn mặn mà với chợ nông thôn.

Đơn cử, chợ phiên khu thị tứ Bãi Nai (huyện Kỳ Sơn cũ), thành phố Hòa Bình được xây dựng khá quy mô, kiên cố, nhưng ngay sau khi khánh thành đưa vào sử dụng, chợ vắng tanh, lác đác chỉ có mấy sạp hàng quần áo bán ở gian ngoài (gian phụ) giáp quốc lộ 6, nhà chợ chính bỏ trống, hiện nay mấy hộ dân gần chợ “mượn” tạm làm xưởng mộc.

Ngược lại, hai bên quốc lộ 6, cách chợ chưa đầy trăm mét, hàng quán dựng ô san sát, họp kín cả hai bên đường, ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến an toàn giao thông. Dân biết họp chợ như vậy là vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Tuy nhiên, người bán, người mua đều tiện lợi nên cơ quan chức năng có dẹp thì cũng như “đá ném ao bèo”.

Chợ nông thôn xã Yên Nghiệp, Lạc Sơn có diện tích mấy nghìn m², bao quanh là tường xây, cổng sắt. Chợ nằm trên khu đất ngã ba đường Hồ Chí Minh và trục tỉnh lộ 12A Lạc Sơn - Yên Thủy. Trước đây chưa xây chợ, dân trong xã dựng sạp, lều đưa mía ra bán dọc hai bên đường, vì vậy người dân gọi là chợ mía.

Để đảm bảo trật tự an toàn giao thông, huyện Lạc Sơn đã lập quy hoạch, dành một khu đất ruộng xây dựng chợ nông thôn ngay tại khu “chợ” mía. Với mục đích đưa tất cả các sạp mía tự phát ven đường vào chợ. Trong chợ có một khu riêng dành cho xe ô tô, khách qua đường đỗ xe khi vào chợ mua mía. Tiếc rằng, ý tưởng là vậy nhưng chợ xây xong không mấy người dân đem mía vào chợ bán. Và cũng chẳng có chiếc xe ô tô, xe máy nào vào chợ mua mía. Tất cả đều đỗ ngay trên đường, trả giá, đưa mía lên xe. Nhanh, gọn, tiện cho người bán, lợi cho người mua. Vậy là, chợ thật thì vắng, chợ “giả” lại đông.

Chợ xã vùng cao Mai Hịch (Mai Châu) thuộc diện “chết yểu”. Chợ này xây dựng cách đây hơn 4 năm, nằm ngay trục tỉnh lộ 439, trung tâm xã Mai Hịch. Người dân địa phương cho biết, chợ xây xong thì khóa cổng để đấy thôi. Đến phiên, mở cổng cũng không ai đến, dân buôn bán dưới xuôi, ngoài thị trấn huyện không ai vào. Có đem hàng đến bán cũng không mấy người mua. Cần gì thì họ mua ngay quán hàng, đại lý, cửa hàng tạp hóa trong xóm, trong xã, ở đấy thoải mái chọn, mua về không thích thì đem đổi, chợ búa làm gì. Phức tạp.

Chợ là nhu cầu không thể thiếu đối với người dân nói chung, với người dân vùng nông thôn nói riêng. Nhưng nếu xây dựng chợ mà không khảo sát cả về vị trí, quy mô đến tập quán của người dân địa phương thì sẽ dẫn đến không hiệu quả. Lãng phí đất, tiền bạc.

Sau đây là một số hình ảnh về những chợ không người ở Hòa Bình:

Nhà chợ chính chợ Tú Lý được xây dựng quy mô nhưng không ai vào. Ảnh: Trung Hiếu

Nhà chợ chính chợ Tú Lý được xây dựng quy mô nhưng không ai vào. Ảnh: Trung Hiếu

Nhà chợ chính chợ Tú Lý được xây dựng quy mô nhưng không ai vào. Ảnh: Trung Hiếu