(Thanh tra) - Từ chuẩn hóa thuê bao di động đến phân bổ nguồn lực 25.000 tỷ đồng, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng dựa trên dữ liệu, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch.
Làm sạch dữ liệu số
Tại họp báo thường kỳ tháng 4/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, một trong những nội dung trọng tâm là triển khai chuẩn hóa thông tin thuê bao di động theo Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN, có hiệu lực từ ngày 15/4/2026.
Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, cần phân biệt rõ giữa việc “xác thực thông tin thuê bao” và “xác nhận sử dụng chính chủ”. Trong khi đợt tổng rà soát năm 2023 tập trung bảo đảm mỗi thuê bao được đăng ký bằng giấy tờ hợp pháp thì giai đoạn hiện nay hướng tới xác định đúng người sử dụng thực tế.
Ông Cương cho biết, trong giai đoạn 2023–2024, các doanh nghiệp viễn thông đã xử lý khoảng 17 triệu thuê bao có thông tin không trùng khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, trong đó chuẩn hóa 11 triệu và thu hồi 6 triệu thuê bao. Tuy nhiên, việc này mới dừng ở mức bảo đảm thông tin đúng theo giấy tờ, chưa phản ánh đầy đủ tính chính chủ.
Điểm mới của Thông tư số 08 là bổ sung xác thực bằng hình ảnh và kết nối với ứng dụng VNeID, qua đó cho phép người dân kiểm tra toàn bộ các thuê bao đứng tên mình trên tất cả các mạng. Trên cơ sở đó, lần đầu tiên hình thành cơ sở dữ liệu tập trung về thuê bao di động, phục vụ đối soát và xác nhận trạng thái sử dụng.
Theo thống kê sơ bộ từ Cục Viễn thông, hiện đã có hơn 92 triệu thuê bao được cập nhật lên hệ thống VNeID, trong đó hơn 800.000 số được người dùng xác nhận không sử dụng. Dữ liệu vẫn đang tiếp tục được các doanh nghiệp viễn thông phối hợp với cơ quan chức năng cập nhật, hoàn thiện.
Song song với việc chuẩn hóa thuê bao, công tác kiểm soát thiết bị gây nhiễu cũng được tăng cường. Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện cho biết, từ năm 2023 đến nay, cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý 532 thiết bị vi phạm, chủ yếu do cá nhân, hộ gia đình tự ý mua và sử dụng thiết bị kích sóng không đạt chuẩn.
Theo ông Tuấn, các biện pháp kiểm soát được triển khai đồng bộ, bao gồm giám sát kỹ thuật, tuyên truyền, phối hợp với các sàn thương mại điện tử để gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, đồng thời kiểm soát từ khâu nhập khẩu và lưu thông thiết bị.
Cùng với đó, việc cấp phép băng tần 700 MHz đã góp phần cải thiện vùng phủ sóng di động, đặc biệt tại các khu vực khó tiếp cận, qua đó giảm nhu cầu sử dụng thiết bị kích sóng trái phép.
Về hạ tầng số, ông Cù Kim Long, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai xây dựng hạ tầng số thống nhất theo hướng “một hạ tầng, nhiều dịch vụ”, từng bước chuyển từ mô hình phân tán sang tập trung.
Theo ông Long, trên cơ sở đó, các hệ thống dữ liệu sẽ được chuẩn hóa, kết nối, hình thành kho dữ liệu dùng chung và bảo đảm liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Người dân và doanh nghiệp sẽ có thể tiếp cận, khai thác dữ liệu thông qua cổng dữ liệu mở, kết nối API hoặc dịch vụ công trực tuyến.
Bài toán nguồn lực và mô hình kinh tế mới
Cùng với việc làm sạch dữ liệu, vấn đề phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được đặt ra.
Liên quan đến gói ngân sách 25.000 tỷ đồng năm 2025, ông Trần Như Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, hành lang pháp lý hiện hành vẫn bảo đảm đầy đủ cơ sở để triển khai, không có “khoảng trống pháp lý” gây khó khăn trong việc phân bổ nguồn lực như một số ý kiến lo ngại. Đồng thời, các quy định đã được điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian đăng ký và triển khai nhiệm vụ.
Theo ông Hiền, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổng hợp, đề xuất phân bổ 16.570,112 tỷ đồng cho các bộ, ngành và địa phương; phần kinh phí còn lại 8.429,888 tỷ đồng được chuyển sang năm 2026 để tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trọng điểm, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Việc phân bổ nguồn lực được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí về điều kiện pháp lý, đồng thời gắn với các nhiệm vụ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chương trình, kế hoạch của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bên cạnh nguồn lực tài chính, một hướng đi mới đang được thúc đẩy là phát triển mô hình kinh tế số dựa trên cá nhân. Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ cho biết, mô hình “doanh nghiệp một người” là hình thức doanh nghiệp do một cá nhân sở hữu và vận hành trên nền tảng số, với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và các công cụ số.
Theo ông Nghiệm, mô hình này góp phần chính thức hóa các hoạt động kinh doanh cá thể, người bán hàng online, freelancer thành các thực thể có tư cách pháp nhân, qua đó mở rộng cơ sở thuế và nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn các chính sách hỗ trợ.
Để hỗ trợ triển khai, thời gian tới Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp xây dựng các cơ chế về thuế, kế toán theo hướng đơn giản, đồng thời phát triển các nền tảng số phục vụ hoạt động kinh doanh như kế toán, quản lý tài chính, marketing và trợ lý pháp lý. Các nền tảng này dự kiến được triển khai rộng rãi, gắn với hệ thống hỗ trợ tại địa phương, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và sử dụng.
