(Thanh tra) - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, chuyển đổi số phải được đánh giá bằng kết quả thực chất, năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện mạnh mẽ hơn.
Phát biểu tại Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, diễn ra sáng 9/10, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển.
Theo Bộ trưởng, thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.
Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã, phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng và đóng góp thiết thực vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số; doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, thực tiễn chuyển đổi số vẫn còn 5 thách thức lớn.
Thứ nhất là dữ liệu. Theo Bộ trưởng, thời gian qua, nhiều quy định về phát triển, xây dựng cơ sở dữ liệu đã được ban hành và việc triển khai đạt nhiều kết quả. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, bộ, ngành vẫn còn chậm.
Thứ hai là nền tảng số. Mặc dù đã có nhiều nền tảng, việc phát triển vẫn chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi còn theo hướng riêng của từng bộ, ngành.
Thứ ba là hạ tầng, gồm hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và hạ tầng tại các vùng lõm sóng. Bộ trưởng cho biết, hiện cả nước vẫn còn một số vùng lõm sóng chưa xử lý được.
Thứ tư là việc ứng dụng AI tại doanh nghiệp, ông cho rằng nhiều doanh nghiệp mong muốn đưa AI vào ứng dụng, nhưng công việc này chưa thể triển khai nhanh như mong muốn. Đặc biệt, tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc ứng dụng AI vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn.
Thứ năm, cũng là thách thức quan trọng nhất là vấn đề con người, Bộ trưởng chỉ ra nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là tại các xã, vẫn đang thiếu. Bộ trưởng nhấn mạnh, cần có những người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số, đồng thời phải đào tạo, huấn luyện bài bản để có thể đảm đương công việc trong tương lai.
Từ 5 thách thức trên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết tốc độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm. Trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi số thuộc nhóm có tốc độ giải ngân chậm nhất.
Trên cơ sở những thách thức đã nêu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị thời gian tới tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Theo Bộ trưởng, mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng. Kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, thời gian và chi phí.
Ông khẳng định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.
Thứ hai, phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung. Bộ trưởng đề nghị các cơ quan bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng xanh, an toàn.
Đối với dữ liệu, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Việc phát triển AI phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.
Thứ ba, xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, theo ông, số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có, hướng tới việc người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.
Dịch vụ công phải trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa bàn. Công tác chỉ đạo, điều hành phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giảm giấy tờ và nâng cao sự hài lòng.
Thứ tư, phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới. Về điểm này, Bộ trưởng chỉ ra chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.
Cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.
Đồng thời, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.
Thứ năm, phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số, Bộ trưởng nhấn mạnh, chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, không ai bị bỏ lại phía sau.
Cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, tạo dựng niềm tin trên môi trường số.
Cũng tại đây, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cam kết Bộ Khoa học và Công nghệ đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn.
Cuối cùng, Bộ trưởng nhấn mạnh, mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được.
