Các hoạt động văn hóa, văn nghệ trong Quân đội trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn, cổ vũ quân và dân vượt qua những năm tháng chiến tranh ác liệt. Đồ họa: Dương Nguyễn

Hun đúc ý chí quyết chiến quyết thắng trong khói lửa chiến tranh

Từ những ngày đầu gian khó trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cho đến kỷ nguyên số hiện nay, công tác tư tưởng - văn hóa đã liên tục bám sát thực tiễn, kiến tạo nên sức mạnh chính trị tinh thần to lớn, bảo đảm cho Quân đội Nhân dân Việt Nam luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân trong mọi hoàn cảnh.

Xuyên suốt chặng đường 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành (11/5/1946 - 11/5/2026), Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội đã luôn khẳng định vai trò là nhịp cầu văn hóa tư tưởng vững chắc.

Lịch sử công tác tư tưởng - văn hóa của Quân đội được đánh dấu bằng sự kiện ngày 11/5/1946, khi Bộ Quốc phòng ra Nghị định số 27/NĐ-QP về tổ chức Cục Chính trị Bộ Quốc phòng, trong đó chính thức thành lập Phòng Huấn luyện và Phòng Tuyên truyền. Đây là lần đầu tiên trong Quân đội có cơ quan chuyên trách về công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị. Đến mùa Thu năm 1950, Cục Tuyên huấn chính thức ra đời với tổ chức biên chế 722 người.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, công tác tuyên huấn đã trở thành “linh hồn, mạch sống” của toàn quân. Cơ quan tuyên huấn đã tập trung tuyên truyền, giáo dục bộ đội hiểu rõ đường lối kháng chiến trường kỳ, bồi dưỡng tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”.

Các cuộc vận động lớn như “luyện quân lập công”, “rèn cán, chỉnh quân” đã tạo tác động mạnh mẽ, củng cố cơ sở chính trị vững chắc. Đặc biệt, trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, công tác tư tưởng đã động viên bộ đội nắm chắc phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, kịp thời đấu tranh chống tư tưởng ngại kháng chiến lâu dài, gian khổ, nóng vội, muốn đánh to, thắng nhanh, nhất là tư tưởng hữu khuynh, tiêu cực.

Bước vào thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975), trước cường địch có ưu thế vượt trội về vũ khí, công tác tuyên huấn đã kiên quyết đấu tranh chống tư tưởng “hòa bình chủ nghĩa”, mơ hồ, mất cảnh giác.

Bằng sự nhạy bén, Cục Tuyên huấn đã tham mưu phát động các phong trào thi đua rầm rộ như “Ba nhất”, “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Tìm Mỹ mà đánh”, “Tìm ngụy mà diệt”, và “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.

Cơ quan tuyên huấn luôn bám sát chiến trường, kịp thời đập tan các luận điệu chiến tranh tâm lý của địch, khắc phục tâm lý sợ ác liệt, hy sinh trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào hay tâm lý thiếu tin tưởng vào khả năng thắng Mỹ trong chiến dịch “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Những nỗ lực không ngừng nghỉ đó đã tạo ra cao trào chiến đấu, góp phần làm phá sản các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ, đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân 1975.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Giữ nhịp cầu niềm tin giữa Đảng, Quân đội và Nhân dân

Sau năm 1975, đất nước hòa bình nhưng phải đối mặt với muôn vàn khó khăn. Nhiệm vụ của ngành Tuyên huấn lúc này là kịp thời giáo dục bộ đội khắc phục các biểu hiện công thần kiêu ngạo, say sưa với chiến thắng hay tự do vô kỷ luật sau ngày thống nhất.

Đồng thời, công tác tư tưởng đã nhanh chóng xây dựng ý chí quyết chiến bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và làm sáng ngời tinh thần quốc tế cao cả “giúp bạn là tự giúp mình” trong việc thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia.

Bước sang giai đoạn cuối thập niên 1980 và đầu 1990, phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới lâm vào thoái trào, hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, tác động mạnh mẽ đến tư tưởng bộ đội.

Trước bối cảnh này, Cục Tuyên huấn đã chủ động đề xuất, hướng dẫn toàn quân tổ chức các đợt sinh hoạt tư tưởng sâu rộng. Công tác tuyên huấn đã bảo đảm cho Quân đội vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, kim chỉ nam cho hành động. Nhờ sự chủ động và nhạy bén đó, toàn quân đã khắc phục được tâm lý bi quan, hoài nghi, cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới.

Bảo vệ trận địa tư tưởng trong kỷ nguyên số

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế từ năm 1991 đến nay, Cục Tuyên huấn tiếp tục đổi mới toàn diện nội dung, phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Cơ quan tuyên huấn đã chủ động tham mưu xây dựng, triển khai hiệu quả Đề án Quân đội phòng, chống “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong toàn quân.

Cùng với đó, các cơ quan báo chí quân đội và lực lượng nòng cốt chuyên sâu được phát huy hiệu quả trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch với các chuyên trang, chuyên mục phòng, chống “diễn biến hòa bình”...

Đồng thời, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội tổ chức tốt các cuộc thi chính luận trong Quân đội và tham gia cấp toàn quốc luôn đạt thành tích xuất sắc, dẫn đầu toàn quốc (thi chính luận lần thứ 5, năm 2025, Quân đội đạt 7/12 giải A), góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, Đảng bộ Quân đội và toàn quân được Trung ương đánh giá là đơn vị tiên phong, tiêu biểu trong toàn quốc về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Trước yêu cầu chuyển đổi số báo chí, Cục Tuyên huấn đã tham mưu triển khai Kế hoạch thực hiện Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025; đồng thời đưa Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam vào hoạt động, góp phần hiện đại hóa công tác thông tin, tuyên truyền trong Quân đội.

Trong bối cảnh xuất hiện nhiều thách thức an ninh phi truyền thống như thiên tai, dịch bệnh Covid-19, ngành Tuyên huấn tiếp tục phát huy vai trò định hướng, cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ phát huy tinh thần “Vì Nhân dân quên mình”, xung kích nơi tuyến đầu chống dịch, cứu hộ cứu nạn và tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Qua đó, hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được lan tỏa sâu rộng trong lòng Nhân dân và bạn bè quốc tế.

Hệ thống báo cáo viên, tuyên truyền miệng không ngừng được nâng cao chất lượng. Hoạt động văn hóa nghệ thuật đạt nhiều thành tựu lớn, điển hình như việc vận hành Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam cơ sở mới, hay sản xuất bộ phim nhựa “Mưa đỏ” với doanh thu kỷ lục trên 700 tỷ đồng, tạo niềm tự hào lớn cho văn hóa Việt.

Bằng sự kiên định và đổi mới không ngừng, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội tiếp tục là lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng, xây dựng Quân đội tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bài 2: Lan tỏa phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” từ mặt trận tư tưởng - văn hóa