Ông Lê Văn Cường, Chánh Thanh tra tỉnh Ninh Bình phát biểu tại buổi công bố quyết định thanh tra đối với 23 dự án đầu tư công có khó khăn, vướng mắc. Ảnh: Trung Hà

Làm rõ nguyên nhân khiến nhiều dự án gặp khó khăn, vướng mắc

Thực hiện Kế hoạch số 1158/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề các dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài, Thanh tra tỉnh Ninh Bình đã tiến hành thanh tra đối với 23 dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh.

Các dự án được phê duyệt trong giai đoạn 2015-2022, do UBND cấp huyện, cấp xã làm chủ đầu tư trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chủ đầu tư các dự án được chuyển giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình và UBND các xã, phường theo quy định.

Theo Thanh tra tỉnh Ninh Bình, ngoài những khó khăn, vướng mắc đã được cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu 751, nhiều dự án đồng thời phát sinh từ hai nhóm khó khăn trở lên, chủ yếu liên quan đến nguồn vốn, giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý, quy hoạch và mục tiêu đầu tư.

Kết luận thanh tra cho thấy, các khó khăn phát sinh từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính, điều chỉnh quy hoạch làm thay đổi điều kiện triển khai của một số dự án; bên cạnh đó, một số dự án còn tồn tại trong công tác chuẩn bị đầu tư, thẩm định nguồn vốn, khả năng cân đối vốn cũng như việc tổ chức thực hiện và xử lý các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Qua thanh tra, có 10/23 dự án gặp khó khăn về nguồn vốn. Nguyên nhân chủ yếu do nhiều dự án phụ thuộc vào nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất, nhưng việc đấu giá không thực hiện được hoặc không đạt tiến độ; việc đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư ở một số dự án chưa sát với điều kiện thực tế.

Bên cạnh đó, có 8 dự án gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư. Nguyên nhân do một số vị trí chưa giải phóng được mặt bằng, các đơn vị liên quan chưa hoàn thành việc lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường; một số hộ dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; việc xử lý các trường hợp lấn chiếm đất trước đây còn tồn tại. Có dự án thực hiện theo hình thức vận động người dân hiến đất, nên khi chưa đạt được sự đồng thuận thì cơ quan Nhà nước không thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, 2 dự án còn vướng thủ tục, hồ sơ pháp lý; 4 dự án gặp khó khăn do quy hoạch thay đổi sau khi sắp xếp đơn vị hành chính khiến quy mô, mục tiêu đầu tư không còn phù hợp; 1 dự án không còn phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra một số tồn tại trong quá trình chuẩn bị và thực hiện đầu tư tại một số dự án như hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư, thẩm định nguồn vốn chưa đầy đủ; bố trí vốn đầu tư công trung hạn chưa bảo đảm quy định; chậm điều chỉnh thời gian thực hiện dự án; công tác lập dự toán, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu và thanh toán còn có sai sót. Bên cạnh đó, việc thay đổi chủ đầu tư qua nhiều giai đoạn cùng quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cũng ảnh hưởng đến công tác lưu trữ, bàn giao hồ sơ, tài liệu phục vụ quản lý và thanh tra.

Trưởng đoàn thanh tra công bố toàn văn quyết định thanh tra đối với 23 dự án đầu tư công tồn tại kéo dài trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Trung Hà

Kiến nghị xử lý theo từng nhóm dự án

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Ninh Bình xác định 9/23 dự án đã được tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Đối với 14 dự án còn lại, kết luận thanh tra kiến nghị xử lý theo từng nhóm dự án, gồm 4 dự án tiếp tục thực hiện và 10 dự án dừng thực hiện theo quy định.

Việc phân nhóm xử lý được Thanh tra tỉnh Ninh Bình thực hiện trên cơ sở kết quả rà soát nguyên nhân, tình trạng thực tế và khả năng tiếp tục triển khai của từng dự án.

Đối với 4 dự án được kiến nghị tiếp tục thực hiện, Thanh tra tỉnh đề nghị chủ đầu tư và các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện các thủ tục đầu tư; tập trung xử lý các khó khăn về nguồn vốn, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, hồ sơ pháp lý và các tồn tại được chỉ ra trong kết luận để bảo đảm đủ điều kiện tiếp tục triển khai dự án.

Đối với 10 dự án được kiến nghị dừng thực hiện, UBND các xã, phường, chủ đầu tư phối hợp với nhà thầu và các cơ quan có thẩm quyền rà soát toàn bộ khối lượng thực tế đã thi công, xác định điểm dừng kỹ thuật, thống nhất phương án xử lý, hoàn thiện thủ tục và quyết toán dự án theo quy định.

Bên cạnh việc xử lý theo từng nhóm dự án, Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh Ninh Bình chỉ đạo các sở, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ phối hợp rà soát, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuộc phạm vi quản lý; hướng dẫn, đôn đốc các chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục đầu tư, thực hiện các giải pháp khắc phục và tổ chức triển khai đầy đủ các kiến nghị đối với từng dự án theo nội dung kết luận thanh tra.

Qua thanh tra, tổng giá trị kiến nghị xử lý về kinh tế đối với 23 dự án là hơn 1,963 tỷ đồng, trong đó thu hồi hơn 1,5 tỷ đồng nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra tỉnh; giảm trừ khi quyết toán hơn 425 triệu đồng và xử lý khác hơn 37 triệu đồng.

Đến thời điểm ban hành kết luận, đoàn thanh tra chưa phát hiện hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực trong phạm vi nội dung và thời kỳ thanh tra.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Ninh Bình kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm điểm trách nhiệm đối với các tồn tại được chỉ ra; đồng thời chỉ đạo các chủ đầu tư và đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện đầy đủ các kiến nghị, giải pháp xử lý đối với từng dự án theo nội dung kết luận thanh tra.