Toàn cảnh buổi toạ đàm. Ảnh: BTC.

Ngày 26/8, Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Góp ý Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi): Tăng cường hiệu quả thực thi và phối hợp liên ngành”.

Tọa đàm có sự tham gia của đại diện Bộ Y tế, đại biểu Quốc hội, Bộ Khoa học và Công nghệ, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cùng một số chuyên gia trong lĩnh vực pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Cần làm rõ khái niệm, phạm vi điều chỉnh

Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như khả năng triển khai trên thực tế.

Một trong những nội dung được quan tâm là cách xác định, phân loại thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác. Các đại biểu đề nghị những khái niệm này cần có cơ sở pháp lý và kỹ thuật rõ ràng, tránh cách hiểu khác nhau khi tổ chức thực hiện.

Ông Lê Thành Hưng, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: BTC.

Theo các ý kiến tại tọa đàm, việc xây dựng định nghĩa đối với từng nhóm sản phẩm cần dựa trên cơ sở khoa học, đặc tính kỹ thuật, đồng thời có sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan liên quan.

Dự thảo Luật cũng được đề nghị tiếp tục rà soát về tính thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025 và các quy định pháp luật liên quan, nhất là khi xác định phạm vi của khái niệm “thuốc lá khác”, nhằm tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh nhưng thiếu tiêu chí nhận diện cụ thể.

Ông Lê Thành Hưng, Trưởng Phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng xét dưới góc độ tiêu chuẩn hóa, việc nhận diện và phân loại sản phẩm thuốc lá có thể dựa trên các yếu tố như nguyên liệu, cấu phần sản phẩm và quá trình diễn ra khi sử dụng.

Theo ông Hưng, thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử dù đều có cấu phần điện tử nhưng khác nhau về nguyên liệu cũng như cơ chế hoạt động. Những đặc tính kỹ thuật này cần được thể hiện rõ trong hệ thống khái niệm, tiêu chí phân loại để tránh nhầm lẫn giữa các nhóm sản phẩm.

Đặt hiệu quả thực thi ở vị trí trung tâm

Từ góc độ lập pháp, bà Nguyễn Quỳnh Liên, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng hiệu quả thực thi cần được đặt ở trung tâm trong quá trình sửa đổi Luật.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên, đại biểu Quốc hội chuyên trách, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nguyên Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Ảnh: BTC.

Theo bà Liên, quy định pháp luật cần xác định cụ thể phạm vi các sản phẩm bị cấm, đồng thời tính đến toàn bộ chuỗi từ sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu đến lưu thông.

Đối với các sản phẩm bị cấm hoàn toàn, thách thức quan trọng là phải có khái niệm và phạm vi cấm đủ rõ ràng. Trong khi đó, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và thị hiếu tiêu dùng cũng đặt ra yêu cầu chính sách phải có tính dự báo.

“Nếu luật không quy định đủ cụ thể nhưng cũng không có tính dự báo thì pháp luật sẽ luôn đi sau thực tiễn”, bà Liên nhận định.

Bà cũng đề nghị quá trình xây dựng chính sách cần đặt quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá trong mối quan hệ với pháp luật về đầu tư, sản xuất và thương mại, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một nội dung khác được nhiều đại biểu đề cập là yêu cầu xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá và rà soát định kỳ sau khi chính sách được ban hành. Việc dựa trên dữ liệu thực tế và những chỉ số đo lường cụ thể được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý nhận diện kịp thời những thay đổi về hành vi tiêu dùng, diễn biến thị trường và các vấn đề phát sinh để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Ngăn giới trẻ tiếp cận thuốc lá trên không gian mạng

Từ góc độ công tác thanh niên, ông Hoàng Đức Nam, Phó Trưởng Ban Công tác Đoàn, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lưu ý việc tiếp cận thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine của giới trẻ đang có xu hướng dịch chuyển mạnh sang môi trường số, đặc biệt đối với thuốc lá điện tử.

Ông Hoàng Đức Nam, Phó Trưởng Ban Công tác Đoàn, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Ảnh: BTC.

Hoạt động quảng bá, giao dịch có thể xuất hiện dưới dạng chia sẻ trải nghiệm, đánh giá sản phẩm hoặc nội dung giải trí trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến. Điều này khiến ranh giới giữa nội dung thông thường và hoạt động tiếp thị ngày càng khó nhận diện.

Đại diện Trung ương Đoàn đề xuất hoàn thiện quy định nhằm hạn chế người dưới 18 tuổi tiếp cận các sản phẩm này cả tại điểm bán và trên không gian mạng; đồng thời bao quát các hình thức quảng cáo, khuyến mại, chào bán và tiếp thị trá hình.

Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan, nhất là các nền tảng xuyên biên giới; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngành giáo dục, tổ chức Đoàn và doanh nghiệp công nghệ trong công tác truyền thông, giáo dục, ngăn ngừa thanh thiếu niên bắt đầu sử dụng thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine.

Theo các đại biểu, bên cạnh hoàn thiện hành lang pháp lý, việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, tăng cường kiểm soát thị trường và phối hợp liên ngành là những yếu tố quan trọng để chính sách đi vào thực tế.

Quá trình sửa đổi Luật cũng cần tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động đối với sức khỏe cộng đồng, hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nguy cơ phát sinh thị trường bất hợp pháp, qua đó bảo đảm các quy định sau khi ban hành vừa chặt chẽ, rõ ràng, vừa có tính khả thi trong tổ chức thực hiện.