Các sản phẩm OCOP ở Thanh Hóa khơi dậy giá trị bản địa, tạo động lực cho kinh tế nông thôn. Ảnh: Ngô Ngọc Quyền

Từ đặc sản quê hương đến sản phẩm hàng hóa có thương hiệu ở Thanh Hóa

Sau nhiều năm triển khai Chương trình OCOP, Thanh Hóa đã trở thành một trong những địa phương có phong trào phát triển sản phẩm OCOP mạnh của cả nước. Nếu như trước đây, nhiều đặc sản địa phương chỉ được tiêu thụ trong phạm vi hẹp, sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết thì nay, thông qua chương trình OCOP, nhiều sản phẩm đã được chuẩn hóa về chất lượng, mẫu mã, bao bì và từng bước xây dựng thương hiệu.

Theo thống kê của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa, đến đầu năm 2026, Thanh Hóa có 690 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, tiếp tục nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Đây là kết quả của quá trình đồng hành, hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện quy trình sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Nước mắm truyền thống Cự Nham là sản phẩm CCOP ở Thanh Hóa. Ảnh: Ngô Ngọc Quyền

Điểm đáng chú ý là cơ cấu sản phẩm OCOP của Thanh Hóa ngày càng đa dạng. Không chỉ có các mặt hàng truyền thống như nước mắm, miến gạo, mật ong, chè, bánh, tinh bột nghệ, nem chua hay các sản phẩm chế biến từ hải sản, nhiều sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao cũng liên tục được phát triển. Cùng với đó, các chủ thể OCOP ngày càng chú trọng đầu tư dây chuyền sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu.

Việc được công nhận đạt hạng OCOP không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nhiều cơ chế, chính sách đặc thù phát triển sản phẩm OCOP của Nhà nước. để động viên, khuyến khích các chủ thể phát triển sản phẩm OCOP, HĐND, UBND tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, như: Thiết kế, cải tiến bao bì, nhãn mác phù hợp xu hướng tiêu dùng và nhu cầu thị trường (thân thiện môi trường, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR code); hỗ trợ xây dựng bộ nhận diện cho sản phẩm OCOP Thanh Hóa tiêu biểu. Theo các Nghị quyết số 185/2021/NQ-HĐND ngày 10/12/2021; Nghị quyết số 01/2023/NQ-HĐND ngày 24/3/2023 của Hội đồng nhân dân tỉnh; Nghị quyết số 20/2025/NQ-HĐND ngày 21/7/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 185/2021/NQ-HĐND và Nghị quyết 01/2023/NQ-HĐND: Đối với các sản phẩm đạt OCOP 3 sao trở lên, được hỗ trợ mức 75 triệu đồng/sản phẩm để quảng bá, tuyên truyền; thiết kế mẫu mã, mua bao bì, nhãn mác hàng hóa, xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu.

Năm 2026, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục công nhận thêm nhiều sản phẩm OCOP mới. Riêng đợt đánh giá đầu năm đã có 17 sản phẩm được công nhận mới và công nhận lại một số sản phẩm đã hết thời hạn chứng nhận. Đến đợt hai, thêm 18 sản phẩm đạt hạng 3 và 4 sao, trong đó có nhiều sản phẩm được nâng hạng nhờ cải tiến chất lượng và mẫu mã.

Nâng chất lượng để OCOP trở thành động lực phát triển nông thôn

Điểm khác biệt của chương trình OCOP tại Thanh Hóa hiện nay không còn nằm ở việc tăng nhanh số lượng sản phẩm, mà là chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng và giá trị thương mại.

Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, HACCP, ISO... nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Song song với đó, việc thiết kế bao bì, đăng ký sở hữu trí tuệ, xây dựng câu chuyện sản phẩm cũng được quan tâm, giúp các sản phẩm OCOP có sức cạnh tranh tốt hơn.

Các hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh thông qua việc tham gia hội chợ, triển lãm, tuần lễ giới thiệu sản phẩm OCOP trong và ngoài tỉnh. Nhiều sản phẩm đã có mặt tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và các sàn thương mại điện tử, mở rộng đáng kể thị trường tiêu thụ.

Các sản phẩm OCOP ở Thanh Hóa được trưng bày, giới thiệu sản phẩm ở các hội cợ. Ảnh: Ngô Ngọc Quyền

Đặc biệt, việc phát triển OCOP đang góp phần tạo việc làm ổn định cho lao động nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là tại các vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực còn nhiều khó khăn. Không ít hợp tác xã sau khi tham gia chương trình đã mở rộng quy mô sản xuất, liên kết với nông dân hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Bên cạnh những kết quả đạt được, chương trình OCOP của Thanh Hóa vẫn còn một số thách thức. Một số sản phẩm quy mô sản xuất còn nhỏ, khả năng mở rộng thị trường chưa cao; hoạt động quảng bá ở một số địa phương còn hạn chế; năng lực quản trị của một số chủ thể OCOP chưa đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập.

Vì vậy, trong thời gian tới, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục định hướng phát triển OCOP theo chiều sâu, lấy chất lượng làm nền tảng, khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa các chủ thể sản xuất với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và ngành du lịch nhằm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa, đặc sản vùng miền.

Có thể khẳng định, Chương trình OCOP không chỉ tạo ra những sản phẩm mang thương hiệu địa phương mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từng bước hình thành nền kinh tế nông thôn hiện đại, gắn sản xuất với thị trường. Với những kết quả đạt được cùng định hướng phát triển đúng đắn, OCOP đang tiếp tục trở thành "đòn bẩy" quan trọng giúp Thanh Hóa khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, nâng cao giá trị nông sản và xây dựng nông thôn mới bền vững.