Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa Đỗ Đức Quế trả lời chất vấn. Ảnh: Đỗ Đức

Đại biểu truy đến cùng những tồn tại của ngành Giáo dục Thanh Hóa

Sáng 17/7, Kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh Thanh Hóa khóa XIX tiếp tục phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Đỗ Đức Quế. Nội dung chất vấn tập trung vào những vấn đề đang được cử tri và Nhân dân đặc biệt quan tâm như quy hoạch mạng lưới trường, lớp học; tình trạng quá tải sĩ số; thiếu giáo viên; thiếu phòng học và trang thiết bị dạy học, nhất là tại khu vực bãi ngang ven biển, miền núi và các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Mở đầu phần giải trình, Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa cho biết, toàn tỉnh hiện có 2.037 cơ sở giáo dục, mạng lưới trường lớp cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của Nhân dân, góp phần duy trì phổ cập giáo dục và nâng cao chất lượng dạy học. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển đang bộc lộ nhiều bất cập.

Theo đó, toàn tỉnh Thanh Hóa hiện vẫn còn 149 trường có quy mô nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định và 614 điểm trường lẻ, chủ yếu tập trung ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong khi đó, tại các khu vực đô thị, vùng bãi ngang ven biển và nơi tập trung khu công nghiệp lại thiếu trường, thiếu lớp, không theo kịp tốc độ gia tăng dân số cơ học.

Đáng chú ý, chỉ trong vòng 5 năm, từ năm học 2020-2021 đến năm học 2025-2026, quy mô học sinh trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã tăng thêm 85.577 em, tạo áp lực rất lớn đối với hệ thống trường lớp hiện có.

Với tinh thần trách nhiệm cao, đã có 13 đại biểu HĐND tỉnh Thanh Hóa tham gia chất vấn. Các câu hỏi đi thẳng vào những "điểm nóng" của ngành Giáo dục.

Đại biểu Nguyễn Tuấn Tưởng, Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm trong việc chưa hoàn thành mục tiêu sắp xếp trường học theo Quyết định số 2820 của UBND tỉnh.

Đại biểu Nguyễn Thành Lương, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa đề nghị làm rõ lộ trình giảm các điểm trường lẻ và giải pháp phát triển hệ thống trường nội trú, bán trú ở khu vực miền núi.

Đại biểu Nguyễn Thị Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quảng Ninh chất vấn nguyên nhân tình trạng sĩ số học sinh/lớp vượt quy định tại vùng bãi ngang ven biển và giải pháp xử lý căn cơ trong thời gian tới.

Nhiều đại biểu khác cũng đặt vấn đề về việc trường đạt chuẩn quốc gia nhưng không đủ điều kiện công nhận lại; tiến độ mua sắm thiết bị phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông 2018 còn chậm; tình trạng nơi có phòng chức năng nhưng thiếu thiết bị, nơi có thiết bị lại không có phòng để sử dụng.

Đặc biệt, câu hỏi của đại biểu Ngô Thị Hồng Hảo, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Thanh Hóa về "điểm nghẽn lớn nhất" của giáo dục Thanh Hóa đã nhận được sự quan tâm của cả nghị trường.

Thẳng thắn nhận trách nhiệm, xác định rõ lộ trình tháo gỡ

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa Đỗ Đức Quế không né tránh những hạn chế của ngành. Ông cho rằng nhiều bất cập hiện nay xuất phát từ tốc độ đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học và công tác dự báo chưa sát với thực tiễn; việc quy hoạch quỹ đất dành cho giáo dục ở một số địa phương còn thiếu tầm nhìn dài hạn.

Bên cạnh đó, việc thay đổi thường xuyên của hệ thống văn bản pháp luật, đặc biệt là các quy định về đấu thầu, mua sắm cũng khiến nhiều địa phương còn tâm lý e ngại, chưa mạnh dạn triển khai đầu tư trang thiết bị cho trường học.

Người đứng đầu ngành Giáo dục tỉnh cũng thẳng thắn nhận trách nhiệm khi công tác tham mưu, dự báo và đề xuất mở rộng mạng lưới trường lớp tại các địa bàn có tốc độ tăng dân số nhanh có thời điểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; việc đôn đốc các địa phương trong quy hoạch trường lớp còn chưa quyết liệt.

Theo Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa, hai "điểm nghẽn" lớn nhất của giáo dục Thanh Hóa hiện nay là cơ sở vật chất và con người, trong đó nguồn nhân lực là "điểm nghẽn của điểm nghẽn".

Đến hết năm học 2025-2026, toàn ngành có 59.580 cán bộ, giáo viên và nhân viên, nhưng vẫn thiếu 2.722 người so với biên chế được UBND tỉnh giao và thiếu tới 14.644 người nếu tính theo định mức tối đa của Bộ GD&ĐT. Đây là nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng nhiều trường phải bố trí sĩ số đông, giáo viên dạy vượt định mức và khó nâng cao chất lượng giáo dục.

Không chỉ thiếu giáo viên, toàn tỉnh hiện còn thiếu 5.375 phòng học so với nhu cầu thực tế. Những con số này cho thấy áp lực rất lớn đối với ngành Giáo dục trong bối cảnh quy mô học sinh tiếp tục tăng.

Kết luận nội dung chất vấn, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hồng Phong đánh giá Giám đốc Sở GD&ĐT đã trả lời nghiêm túc, cầu thị, làm rõ thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và đề ra các giải pháp khắc phục.

Nhấn mạnh quan điểm "Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, cho đất nước hùng cường", Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo hoàn thành rà soát, điều chỉnh quy hoạch mạng lưới trường lớp giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035; hoàn thành việc sắp xếp hệ thống trường học trước năm học 2026-2027 theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Cùng với đó, các địa phương phải chủ động bố trí đủ quỹ đất phát triển giáo dục; đẩy nhanh mua sắm trang thiết bị dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; tuyển dụng đủ giáo viên theo chỉ tiêu, thực hiện điều động, biệt phái hợp lý để từ năm học 2026-2027 không còn tình trạng môn học thiếu giáo viên giảng dạy.

Phiên chất vấn không chỉ làm rõ những "điểm nghẽn" đang cản trở sự phát triển của giáo dục Thanh Hóa, mà quan trọng hơn là đã xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và lộ trình khắc phục cụ thể. Đây được xem là cơ sở quan trọng để ngành Giáo dục tỉnh từng bước tháo gỡ những nút thắt kéo dài, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.