(Thanh tra) - Ở thôn Kon Vơng Kia (xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi), một Bí thư thôn lặng lẽ dựng homestay giữa rừng, trồng rau xứ lạnh, bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Khi mô hình vận hành, người dân không còn nghe bằng tai, mà tin bằng những gì họ thấy mỗi ngày.
Làng Kon Vơng Kia có 152 hộ với 507 nhân khẩu, lâu nay gắn với ruộng lúa nước. Nhịp sống chậm, đều đặn, không thiếu cái ăn nhưng cũng khó mở ra những lối đi mới.
Trong bức tranh quen thuộc ấy, Bí thư thôn A Đ’Ruế lại nhìn thấy một hướng khác. Măng Đen, du lịch dần mở lối, nhưng người bản địa vẫn đứng ngoài cuộc. Nếu không ai làm trước, cơ hội sẽ trôi qua như những mùa rẫy.
Anh chọn cách không nói nhiều. Gần 800 triệu đồng được gom góp để dựng căn homestay bằng gỗ, nép mình giữa rừng. Ngôi nhà không phá vỡ không gian nguyên sơ, chỉ lặng lẽ mở ra một góc nhìn trải xuống thung lũng, nơi có dòng suối nhỏ len qua, xa xa là mái nhà của chính bà con trong thôn.
“Làm để bà con thấy được, chứ nói thì khó lắm”, anh nói, giọng mộc mạc như chính căn nhà anh dựng.
Những ngày đầu, homestay gần như vắng lặng. Câu hỏi của bà con cũng rất thật: làm du lịch ở đây liệu có ai đến, bỏ ra từng ấy tiền rồi lấy gì thu lại?
Bập bõm học kinh doanh dịch vụ lưu trú, chàng Bí thư trẻ M' Nâm A Đ'Ruế gặp ngay "cú sốc" đầu tiên khi một số người lạ tìm đến quay clip, rồi tung lên mạng xã hội về những hạn chế của homestay.
Qua đó, anh học thêm bài học về ứng xử với truyền thông mạng và điều chỉnh những mặt hạn chế chưa kịp hoàn thiện để duy trì được homestay có điểm nhấn, níu giữ du khách.
2 năm gần đây, du khách từ Kon Tum, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, TP HCM, Hà Nội tìm về Măng Đen, thích dừng chân trong căn nhà gỗ nhìn xuống thung lũng, ngồi bên suối, nghe kể chuyện về cuộc sống của người M’Nâm.
Những ngày cao điểm, nhất là dịp lễ như Giỗ Tổ 10/3, 30/4, phòng lưu trú ở Măng Đen kín chỗ. Có người ở lại lâu hơn dự tính, chỉ vì “muốn sống chậm thêm chút nữa”. Chính lúc đó, điều quan trọng nhất đã xảy ra.
Bà con Kon Vơng Kia không còn đứng ngoài nhìn nữa. Họ đến xem, hỏi han, rồi bắt đầu nghĩ đến chuyện làm theo. Từ chỗ không tin, niềm tin dần hiện ra, không phải qua lời vận động, mà qua những gì mắt thấy, tai nghe.
Chị Y Hoan, ở phía dưới con suối của thôn, là một trong những người đầu tiên làm theo. Căn homestay nhỏ của chị đón những vị khách đầu tiên, mang lại thêm thu nhập cho gia đình. Từ một người, rồi thêm người nữa, đến nay Kon Vơng Kia đã có khoảng 8 hộ đang chuẩn bị hoặc bắt đầu dựng homestay.
Sự lan tỏa ấy diễn ra tự nhiên, không cần phát động, không cần chỉ tiêu. Chỉ cần một người làm được, những người khác sẽ tìm cách đi theo.
Không dừng lại ở du lịch, Bí thư thôn A Đ’Ruế và Trưởng thôn A Hùng còn cùng tham gia Hợp tác xã (HTX) Rau xứ lạnh Măng Đen. Ở vùng đất có khí hậu tương đồng với Đà Lạt, họ chọn trồng rau như một cách giữ đất, giữ nghề, và cũng là để có thứ gì đó cụ thể phục vụ du lịch.
Nếu căn homestay mở lối niềm tin, thì HTX rau xứ lạnh Măng Đen bắt đầu “có khuôn”. Trong căn nhà gỗ nhỏ dưới thung lũng, những dòng chữ “có quy trình, có kiểm soát, minh bạch là niềm tin” không còn là khẩu hiệu, mà trở thành cách người dân làm kinh tế mỗi ngày. Từ luống rau đến sản phẩm đưa đi tiêu thụ, mọi thứ dần có trật tự. Và cũng từ đó, niềm tin không chỉ được dựng lên, mà bắt đầu bền lại.
HTX Rau xứ lạnh Măng Đen hiện có 17 thành viên, trong đó 12 người là đồng bào trong thôn trực tiếp trồng, chăm sóc rau, còn lại lo việc tiêu thụ.
Trên diện tích 1.000m² nhà màng những luống rau xanh, dưa chuột baby, cà rốt, bầu, bí… được chăm chút mỗi ngày, rồi theo xe đi về Bình Dương, TP.HCM, Cần Thơ, Đà Lạt.
Trưởng thôn A Hùng cho biết, khi đầu ra đã dần ổn định, HTX lại tính chuyện mở rộng. Thêm 2.200m² nhà màng, rồi tìm thuê thêm khoảng 3.000m² đất để sản xuất. Những con số ấy không chỉ nói về quy mô, mà cho thấy một sự tính toán dài hơi: làm du lịch phải gắn với sản phẩm, có cái để bán, có cái để giữ chân người đến.
Ở Kon Vơng Kia, sự thay đổi không ồn ào. Nhưng trong cách người dân nhìn vào cán bộ, đã có điều gì đó khác đi. Không còn khoảng cách của những lời vận động, mà là sự gần gũi của những việc làm giống nhau: cùng trồng, cùng thử, cùng chịu rủi ro.
Ông Đặng Quang Hà, Bí thư xã Măng Đen cho biết: Xã vận động từ cán bộ thôn đến Nhân dân không bán đất để có lợi ích trước mắt, mà giữ lại đất để tìm lợi ích lâu dài, phát triển sản phẩm du lịch đặc sắc. Măng Đen ngoài Kon Vơng Kia còn khuyến khích xây dựng các làng du lịch kiểu mẫu, đặc sắc bản địa và không trùng lặp.
Câu chuyện ở Kon Vơng Kia không lớn, nếu nhìn bằng quy mô. Nhưng nếu nhìn vào cách nó bắt đầu và lan toả, lại gợi ra một điều đáng suy nghĩ.
Khi chính sách đã có, nguồn lực không phải không có, điều còn thiếu nhiều khi chỉ là một người dám đi trước, làm trước, chấp nhận thử và sai trước.
Ở nơi đây, một Bí thư thôn đã chọn cách đó. Không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng một căn nhà gỗ giữa rừng, một luống rau xanh trong nhà màng, và những ngày đón khách đầu tiên còn nhiều bỡ ngỡ.
Nếu mỗi thôn, mỗi xã đều có một người bắt đầu như vậy, có lẽ con đường phát triển ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ khác. Ít lời nói hơn, nhiều việc làm hơn. Ít hoài nghi hơn, nhiều hy vọng hơn.
Và khi ấy, điều khó nhất – niềm tin của người dân – lại được dựng lên từ những điều rất giản dị: thấy được, làm được, và tin được.
