Mùa lúa chín tại xóm Khuổi Khon, xã Hưng Đạo, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Hà Cương

Từ nguồn lực đến chuyển biến thực tế

Giai đoạn 2021 - 2025 đánh dấu nỗ lực lớn của Cao Bằng trong triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia 1719. Tổng nguồn vốn Trung ương phân bổ cho tỉnh đạt hơn 5.033 tỷ đồng, trong đó 2.679 tỷ đồng là vốn đầu tư phát triển, còn lại là vốn sự nghiệp. Đến ngày 22/12/2025, tổng vốn giải ngân đạt trên 4.046 tỷ đồng, tương đương 80,4% kế hoạch, phản ánh sự chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện trên địa bàn rộng, địa hình chia cắt, nhiều xã vùng cao đặc biệt khó khăn.

Từ nguồn lực ấy, diện mạo hạ tầng nông thôn miền núi từng bước được cải thiện. Toàn tỉnh đã hoàn thành 361/913 công trình, gồm các công trình nước sinh hoạt, đường giao thông, mương thủy lợi, cầu dân sinh, trạm y tế xã và nhà văn hóa thôn bản. Những tuyến đường cứng hóa nối bản, những hệ thống nước sạch về đến từng xóm nhỏ không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, mà còn mở ra điều kiện sống tốt hơn cho người dân vùng cao.

Chia sẻ về những đổi thay ấy, chị Dương Thị Lưu, người dân tộc Nùng ở xóm Kéo Sỹ, cho biết: "Nhờ được hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia, năm 2024 gia đình tôi đã thoát nghèo. Năm nay cuộc sống ổn định hơn, các con chăm ngoan, học hành tiến bộ. Từ khi có đường và nước sinh hoạt, sinh hoạt hằng ngày cũng đỡ vất vả hơn trước".

Những đổi thay giản dị ấy cho thấy chính sách đã đi vào đời sống bằng những kết quả cụ thể, âm thầm nhưng bền bỉ.

Song song với đầu tư hạ tầng, các dự án hỗ trợ sinh kế được triển khai với quy mô lớn. Toàn tỉnh Cao Bằng thực hiện 979 dự án phát triển sản xuất, thu hút 46.530 lượt hộ tham gia, tổng kinh phí hơn 924,6 tỷ đồng; trong đó có trên 29 nghìn hộ nghèo, hơn 14 nghìn hộ cận nghèo và hàng trăm hộ mới thoát nghèo.

Việc gắn hỗ trợ sản xuất với liên kết theo chuỗi giá trị, chuyển giao kỹ thuật và thay đổi phương thức canh tác đã góp phần tạo sinh kế bền vững hơn, giảm dần phụ thuộc vào hỗ trợ trực tiếp.

Đối với nhóm dân tộc rất ít người Lô Lô, tỉnh triển khai đồng bộ các chính sách đặc thù, từ đầu tư 18 công trình hạ tầng, thực hiện 13 dự án sinh kế, đến hỗ trợ 371 bò cái sinh sản và chăm lo cho phụ nữ, trẻ em. Những chính sách này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn thể hiện rõ tinh thần nhân văn, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình phát triển.

Chị Dương Thị Lưu bên đàn ngựa bạch, vật nuôi chủ lực giúp gia đình cải thiện đời sống, thu nhập. Ảnh: Trung Hà

Giám sát cộng đồng - nền tảng của giảm nghèo bền vững

Một trong những yếu tố tạo nên tính bền vững của Chương trình 1719 tại Cao Bằng là cách tổ chức giám sát chặt chẽ, đa tầng nấc. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh triển khai 738 cuộc kiểm tra, giám sát ở các cấp, trong đó có 523 cuộc cấp tỉnh và 215 cuộc cấp huyện, cùng sự tham gia của nhiều sở, ngành chuyên môn.

Đặc biệt, 100% xã đã thành lập đầy đủ ban quản lý, ban phát triển thôn, tổ giám sát và ban giám sát đầu tư của cộng đồng. Các thiết chế này trực tiếp theo dõi tiến độ, chất lượng công trình, công khai thông tin về vốn và khối lượng thực hiện, tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát ngay từ cơ sở. Nhờ đó, nhiều sai sót được phát hiện kịp thời, hạn chế lãng phí và nâng cao chất lượng công trình.

Thực tế tại một số địa phương cho thấy, khi cộng đồng được trao quyền giám sát, trách nhiệm của các bên liên quan được nâng lên rõ rệt. Thông qua giám sát ở cơ sở, những vấn đề phát sinh trong quá trình thi công được kịp thời phát hiện, yêu cầu điều chỉnh để bảo đảm tuân thủ thiết kế và quy định. Những việc làm tưởng như nhỏ, nhưng lại là “chốt chặn” quan trọng để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài.

Cùng với đó, các chính sách an sinh được triển khai đồng bộ. Tỉnh Cao Bằng đã hỗ trợ 589 căn nhà cho hộ nghèo khó khăn về nhà ở; hàng chục công trình nước sinh hoạt tập trung và hàng vạn thiết bị chứa nước được đưa về các vùng khan hiếm nước. Những hỗ trợ này góp phần nâng cao chất lượng sống, tạo nền tảng để người dân yên tâm lao động, sản xuất.

Cùng với cơ chế giám sát, công tác tuyên truyền được tỉnh xác định là một khâu quan trọng để chính sách đi vào cuộc sống. Thông qua việc công khai thông tin, phổ biến nội dung các chương trình, dự án, bằng những hình thức phù hợp với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người dân từng bước hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm của mình, chủ động tham gia giám sát và đồng hành cùng chính quyền trong quá trình thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Thi công công trình đường giao thông ở xã Quang Hán (Cao Bằng) với sự tham gia, giám sát của người dân. Ảnh: TH

Mùa Xuân mới trên vùng cao biên giới

Năm 2025 là năm bản lề, năm hoàn tất giai đoạn đầu của Chương trình Mục tiêu quốc gia 1719, đồng thời mở ra giai đoạn chuẩn bị cho chặng đường 2026 - 2030. Trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương mới, Cao Bằng kiên định quan điểm không để chính sách bị gián đoạn, không để khoảng trống quản lý làm ảnh hưởng đến người dân.

Những kết quả đạt được cho thấy, giảm nghèo bền vững không chỉ là câu chuyện của nguồn vốn, mà là tổng hòa của cách điều hành, tổ chức thực hiện và cơ chế giám sát. Khi nguồn lực được phân bổ đúng, khi cộng đồng được tham gia giám sát, khi chính sách được thực hiện công khai, minh bạch, thì niềm tin của người dân trở thành động lực quan trọng nhất cho phát triển.

Mùa Xuân ở Cao Bằng hôm nay được đo bằng những con đường đã thông, những mái nhà đã ấm và niềm tin của người dân khi chính sách thực sự đến đúng lúc, đúng chỗ, trở thành điểm tựa để vùng cao vững vàng bước sang một chặng đường phát triển mới.