UBND tỉnh Đồng Tháp coi thanh tra, kiểm tra hoạt động bán hàng đa cấp là một giải pháp bảo vệ người tiêu dùng. Ảnh: Đan Quế

Kiểm tra theo kế hoạch hoặc đột xuất

UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp trên địa bàn tỉnh.

Quy chế được ban hành trong bối cảnh hoạt động bán hàng đa cấp có sự tham gia của nhiều ngành, lĩnh vực, từ quản lý doanh nghiệp, thuế, chất lượng hàng hóa, an toàn thực phẩm, quảng cáo đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương phải phối hợp trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong quản lý nhà nước nhưng đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh theo phương thức đa cấp hoạt động đúng pháp luật.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc kiểm tra hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp không chỉ được thực hiện khi có dấu hiệu vi phạm.

Quy chế quy định các sở, ban, ngành tỉnh, UBND cấp xã và cơ quan, đơn vị liên quan phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao để thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, giám sát, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về hoạt động bán hàng đa cấp.

Các cơ quan có thể tổ chức kiểm tra theo kế hoạch hằng năm hoặc đột xuất theo thẩm quyền.

Đặc biệt, trước khi tiến hành kiểm tra, cơ quan thực hiện có thể yêu cầu các cơ quan liên quan cung cấp thêm thông tin về doanh nghiệp được kiểm tra; đồng thời tăng cường trao đổi thông tin giữa các sở, ban, ngành để nắm được nội dung kiểm tra của từng đơn vị.

Mục tiêu là tránh tình trạng trùng lặp, chồng chéo về chức năng, thời gian và nội dung kiểm tra, qua đó hạn chế gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Quy chế cũng cho phép các cơ quan liên quan cử thành viên tham gia đoàn kiểm tra khi có đề nghị.

Khi nào chuyển sang thanh tra?

Một điểm đáng chú ý khác được quy định rõ là trường hợp qua kiểm tra phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật và cần làm rõ thì có thể yêu cầu hoặc đề nghị cơ quan thanh tra có thẩm quyền tiến hành thanh tra.

Quy định này tạo sự phân định giữa hoạt động kiểm tra và thanh tra, đồng thời mở cơ chế phối hợp khi vụ việc có tính chất phức tạp hoặc cần làm rõ toàn diện dấu hiệu vi phạm.

Đối với hoạt động thanh tra doanh nghiệp bán hàng đa cấp và cơ sở hoạt động bán hàng đa cấp của doanh nghiệp, các cơ quan có trách nhiệm phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, góp phần chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Quy chế đồng thời yêu cầu phối hợp xử lý tình trạng chồng chéo, trùng lặp giữa hoạt động thanh tra và kiểm tra chuyên ngành.

Theo Quy chế, Thanh tra tỉnh chủ trì xây dựng kế hoạch thanh tra đối với hoạt động bán hàng đa cấp trên cơ sở tổng hợp đề xuất của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và UBND cấp xã.

Thanh tra tỉnh tiến hành thanh tra theo kế hoạch và thực hiện thanh tra đột xuất theo chỉ đạo của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đối với hoạt động bán hàng đa cấp có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh có trách nhiệm kiến nghị, đề xuất xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Như vậy, doanh nghiệp bán hàng đa cấp tại Đồng Tháp có thể nằm trong diện thanh tra theo kế hoạch được xây dựng trên cơ sở đề xuất của các cơ quan quản lý; đồng thời có thể bị thanh tra đột xuất nếu hoạt động có dấu hiệu vi phạm và có chỉ đạo của UBND tỉnh hoặc Chủ tịch UBND tỉnh.

Nhận định về những hệ lụy khi kinh doanh đa cấp biến tướng, UBND tỉnh Đồng Tháp xây dựng qui chế để tăng cường quản lý Nhà nước ở lĩnh vực này. Ảnh minh họa: IT

Sở Công Thương có trách nhiệm chủ trì hoặc phối hợp với các cơ quan liên quan để xác minh, điều tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý khi tiếp nhận thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Sở cũng tiến hành kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh đa cấp, trong đó có hoạt động tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo bán hàng đa cấp.

Khi phát hiện vi phạm, Sở Công Thương xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý.

Đáng chú ý, Sở Công Thương còn có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết đơn thư phản ánh, khiếu nại của người dân, người tham gia bán hàng đa cấp liên quan đến hoạt động này; cung cấp hồ sơ, tài liệu của doanh nghiệp khi có đề nghị bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ kiểm tra, xử lý vi phạm hoặc hoạt động tố tụng theo quy định.

Thanh tra, kiểm tra việc quản lý tiền ký quỹ của doanh nghiệp tại ngân hàng

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh Đồng Tháp giao UBND cấp xã chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại địa bàn.

UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra, giám sát hoạt động bán hàng đa cấp, cũng như các hội nghị, hội thảo, đào tạo bán hàng đa cấp.

Địa phương phải chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện các hoạt động bán hàng đa cấp biến tướng, không đúng quy định; phối hợp với lực lượng chức năng để xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý.

Khi tiếp nhận thông tin về doanh nghiệp, người tham gia bán hàng đa cấp do Sở Công Thương hoặc các cơ quan liên quan cung cấp, UBND cấp xã tiến hành theo dõi, kiểm tra, giám sát hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn để kịp thời báo cáo, tham mưu công tác quản lý và phối hợp xử lý.

Đặc biệt, UBND cấp xã được yêu cầu lập đường dây nóng, làm đầu mối tiếp nhận thông tin, phản ánh của người dân liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp và các hình thức lợi dụng hoạt động này để lừa đảo, huy động vốn trái quy định.

Quy chế mới cũng phân định trách nhiệm của Công an tỉnh, Sở Y tế, Thuế tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 13 nhằm kiểm soát hoạt động bán hàng đa cấp trên nhiều phương diện.

Trong đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Khu vực 13 có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc quản lý tiền ký quỹ của doanh nghiệp tại các ngân hàng nhận ký quỹ theo quy định.

Quy chế mới của Đồng Tháp được kỳ vọng tạo cơ sở để quản lý chặt chẽ hơn hoạt động bán hàng đa cấp, kịp thời nhận diện những dấu hiệu biến tướng, bất chính, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hạn chế nguy cơ phát sinh các vụ việc lừa đảo, huy động vốn trái pháp luật./.