Các đối tượng bị khởi tố trong đường dây giết mổ, tiêu thụ thịt lợn dịch trên địa bàn TP Hà Nội. Ảnh: Công an Hà Nội

Chuỗi kiểm soát có đủ, nhưng chưa vận hành hiệu quả

Công an TP Hà Nội vừa phát hiện đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh đang gây chấn động dư luận, đặt ra nhiều lo ngại về an toàn thực phẩm và hiệu quả kiểm soát trong thực tiễn.

Vụ việc cho thấy một lượng lớn thực phẩm không bảo đảm vẫn có thể lọt qua nhiều lớp kiểm soát để đi vào thị trường, thậm chí xuất hiện trong các bếp ăn tập thể.

Khi vi phạm lên tới hàng trăm tấn, câu hỏi đặt ra không chỉ là trách nhiệm của các đối tượng trực tiếp tham gia, mà còn là hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống quản lý.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Lê Thu Hằng, Công ty Luật TAT Law Firm cho rằng, với quy mô lớn như vậy, cần nhìn nhận sự việc trong tổng thể chuỗi quản lý.

Trong điều kiện bình thường, động vật nhiễm bệnh nguy hiểm như dịch tả lợn châu Phi phải được tiêu hủy bắt buộc và không được phép lưu thông. Nhận định từ TAT Law Firm cho thấy hệ thống quản lý đã được thiết kế theo chuỗi, từ phát hiện dịch tại cơ sở, kiểm soát vận chuyển, kiểm dịch tại lò mổ đến kiểm tra trên thị trường.

Thực tiễn vụ việc đặt ra vấn đề về mức độ hiệu quả của sự phối hợp giữa các khâu này.

Phân tích sâu hơn, Luật sư Lê Thu Hằng cho rằng một trong những điểm cần lưu ý là cơ chế quản lý còn mang tính phân đoạn. Mỗi cơ quan thực hiện chức năng riêng nhưng việc kết nối thông tin và phối hợp có thể chưa đồng bộ. Khi xảy ra vi phạm, việc xác định trách nhiệm vì thế có thể gặp khó khăn nếu thiếu cơ chế liên thông hiệu quả.

Góc nhìn từ TAT Law Firm cho rằng cần đánh giá lại cách thức vận hành giữa các mắt xích, thay vì chỉ xem xét từng khâu riêng lẻ.

Luật sư Lê Thu Hằng, Công ty Luật TAT Law Firm. Ảnh: NVCC

Không chỉ xử lý vi phạm, mà phải làm rõ trách nhiệm quản lý

Từ góc độ pháp lý, theo Luật sư Lê Thu Hằng, trong trường hợp có căn cứ cho thấy việc thu gom, giết mổ và tiêu thụ thịt nhiễm bệnh được thực hiện có tổ chức hoặc có dấu hiệu hợp thức hóa, các hành vi này có thể được xem xét dưới góc độ pháp luật hình sự. Tuy nhiên, việc đánh giá cần dựa trên kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền.

Đáng chú ý, TAT Law Firm cho rằng, trách nhiệm trong những vụ việc như vậy không chỉ đặt ra đối với người trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm mà còn cần được xem xét trong mối liên hệ với các chủ thể có chức năng quản lý. Việc không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ hoặc thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả, nếu có, cũng là yếu tố cần được làm rõ trong quá trình xử lý.

Từ thực tiễn trên, theo TAT Law Firm, cách tiếp cận cần thiết không chỉ là xử lý từng hành vi cụ thể, mà là rà soát tổng thể cơ chế vận hành.

Bởi khi các khoảng trống trong quản lý chưa được nhận diện và khắc phục, nguy cơ tái diễn những vụ việc tương tự vẫn có thể xảy ra.

Luật sư Lê Thu Hằng khuyến nghị cần tăng cường cơ chế truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hệ thống chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình trong từng khâu của chuỗi kiểm soát.

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch, vì vậy, không chỉ là một cảnh báo về an toàn thực phẩm, mà còn là dịp để nhìn lại cách hệ thống vận hành. Như nhận định của Luật sư Lê Thu Hằng, câu hỏi quan trọng không chỉ là hành vi vi phạm đã xảy ra như thế nào, mà là hệ thống cần được điều chỉnh ra sao để những sự việc tương tự không tiếp diễn.