Quyết định số 165/2010/DS-GĐT của TAND Tối cao hủy 2 bản án sơ thẩm và phúc thẩm.

Kỳ II: Tòa cấp dưới bỏ quên quyết định giám đốc thẩm?

Quyết định giám đốc thẩm số 165/2010/DS-GĐT của TAND Tối cao - Tòa án dân sự khẳng định: “Toà án sơ thẩm, phúc thẩm chưa làm rõ việc bà Duê nhận chuyển quyền sử dụng đất (QSDĐ) từ bà Hương; bà Hương lại nhận giấy tờ cấp đất cho ông Phong, bà Mai từ bà Cúc như thế nào? Lý do ông Phong, bà Mai khai mất giấy tờ cấp đất có đúng không, hay vì lý do nào khác? Chỉ căn cứ vào giấy tờ lô đất tranh chấp mang tên ông Phong, bà Mai để chấp nhận yêu cầu đòi lại QSDĐ của ông Phong, bà Mai là chưa đủ căn cứ”.

Mặt khác, nếu không đủ căn cứ xác định việc chuyển nhượng QSDĐ giữa bà Duê và ông Oánh, bà Thẻo là hợp pháp thì phải xem xét tính hợp pháp của hợp đồng và giải quyết hậu quả theo quy định của pháp luật. Toà án cấp sơ thẩm, phúc thẩm không xem xét giải quyết vấn đề này mà đã buộc ông Oánh, bà Thẻo trả đất cho ông Phong, bà Mai là sai”.

Chính vì vậy, TAND Tối cao quyết định: “Huỷ bản án dân sự phúc thẩm số 37/2006/DSPT ngày 20/12/2006 của TAND tỉnh Quảng Bình về vụ “Kiện đòi lại đất ở và QSDĐ” giữa nguyên đơn là ông Lê Văn Phong, bà Đỗ Thị Mai với bị đơn là ông Hoàng Văn Oánh, bà Phạm Thị Thẻo. Giao hồ sơ vụ án đến TAND TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình giải quyết sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật”.

Tiếp đó, ngày 22/6/2011, Văn phòng Tỉnh uỷ Quảng Bình có Công văn số 180- CV/VPTU gửi Công an TP Đồng Hới, nêu rõ: “Đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ yêu cầu Công an TP Đồng Hới khẩn trương xem xét, giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho công dân”.

Ngày 9/9/2011, Công an TP Đồng Hới gửi Kết quả xác minh số 1372/CAĐH(CSKT) cho TAND TP Đồng Hới, khẳng định: Ông Hoàng Minh Tuân (cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường) đã viết lại giấy xác nhận lùi thời gian 2 năm (8/2000) cho ông Phong để hợp thức hoá bằng chứng có báo mất hồ trước toà án. Giấy xác nhận của ông Tuân được viết ngày 15/4/2004, sau ngày ông Lê Văn Phong, bà Đỗ Thị Mai có đơn khởi kiện.

Nếu xem giấy xác nhận của ông Tuân là căn cứ chứng thực việc ông Phong mất hồ sơ thì chưa đủ, vì ông Tuân không có chức năng để xác nhận báo mất, không có hồ sơ báo mất và ông Tuân vừa là người giao đất, vừa là người xác nhận mất giấy tờ đất, trong khi ông Tuân là người làm trái quy trình.

Từ ngày mất nhà, bà Thẻo cùng 2 đứa con ở trong phòng trọ ẩm thấp này

Trong phần nhận xét của cơ quan công an điều tra khẳng định rằng: “Đối với Lê Văn Phong cho đến ngày khởi kiện (29/3/2004) không có hồ sơ lô đất ngoài bản sao Quyết định của Sở Địa chính (20/3/2003) xác nhận Lê Văn Phong - Đỗ Thị Mai đã được cấp đất và hồ sơ hiện có lưu tại trung tâm thông tin lưu trữ địa chính. Như vậy, ông Phong không có văn bản báo mất hồ sơ có xác nhận của cơ quan chức năng. Việc ông Phong giao cho bà Cúc đi làm thủ tục xin cấp đất cho mình, sau đó bà Cúc có giao lại hồ sơ hay không chưa rõ, việc báo mất hồ sơ gốc của ông Phong là không có căn cứ”.

Bên cạnh đó, trong quá trình điều tra, Công an TP Đồng Hới đã xác định được nguồn gốc đất của ông Phong không có căn cứ. Cụ thể:

Căn cứ vào Điều 2, Điều 3 và Điều 4 của Quyết định 146/QĐ-UB thì việc giao đất của UBND tỉnh cho ông Lê Văn Phong - Đỗ Thị Mai năm 1996 chưa được thực hiện vì: Ông Phong bà Mai chưa ký nhận đất thực địa (Điều 3-QĐ); chưa đăng ký với chính quyền địa phương và chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật (Điều 2-QĐ); Sở Địa chính, Sở Xây dựng, UBND thị xã Đồng Hới và đặc biệt ông Hoàng Minh Tuân là người được giao trách nhiệm giao đất đã không thực hiện đúng quy định Điều 4-QĐ (không có Biên bản giao đất cho ông Lê Văn Phong, bà Đỗ Thị Mai); căn cứ kết quả điều tra ban đầu thấy: Ông Phong, bà Mai không có giấy tờ cấp đất, ông Oánh, bà Thẻo đang giữ toàn bộ bản gốc giấy tờ cấp đất đứng tên ông Phong, bà Mai và là người trực tiếp quản lý, SDĐ, làm nhà ở công khai từ năm 2001, khi đó ông Phong, bà Mai không có ý kiến gì. Thực tế, bà Duê nhận chuyển QSDĐ từ bà Hương, bà Hương lại nhận giấy tờ cấp đất cho ông Phong, bà Mai từ bà Cúc là có cơ sở. Việc ông Phong, bà Mai khai mất giấy tờ cấp đất là không hợp lý, vì vậy ông Phong, bà Mai yêu cầu đòi đất là không hợp lý.

Từ đó, Cơ quan Cảnh sát Điều tra, Công an TP Đồng Hới cho rằng: "Để tiếp tục giải quyết vụ kiện đòi đất của ông Lê Văn Phong, bà Đỗ Thị Mai thì TAND tỉnh Quảng Bình, TAND TP Đồng Hới cần thực hiện quyết định của TAND Tối cao, trước mắt cần giải quyết hợp lý quyền lợi của công dân về tài sản là ngôi nhà đối với gia đình ông Hoàng Văn Oánh”.

Đây cũng là mong mỏi của gia đình ông Oánh, bà Thẻo, có nơi trú ngụ, không phải sinh sống tại một phòng trọ rẻ tiền và ẩm ướt như hiện nay.

Nguyễn Cao Cường