(Thanh tra) - Từ công tác nắm tình hình địa bàn và những dấu hiệu bất thường trên thị trường phân bón, Công an tỉnh Đắk Lắk đã lần theo, bóc gỡ đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả quy mô lớn, với hơn 23.000 tấn sản phẩm mang “mác” Bỉ được đưa ra thị trường. Vụ án không chỉ cho thấy quyết tâm đấu tranh với tội phạm kinh tế, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi, sinh kế của người nông dân trước vấn nạn phân bón giả.
Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Đắk Lắk (Phòng Cảnh sát kinh tế) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 6 đối tượng để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón. Kết quả điều tra bước đầu xác định, các đối tượng đã đưa phân bón có chất lượng và giá thành thấp hơn vào bao bì, dán tem nhãn thể hiện xuất xứ Bỉ, rồi đưa ra thị trường tiêu thụ với tổng khối lượng hơn 23.000 tấn.
Ngày 1/10, Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo thông tin về tình hình, kết quả đấu tranh, bắt giữ đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả với số lượng đặc biệt lớn.
Tại buổi họp báo, Đại tá Võ Duy Tuấn - Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, phân bón có vai trò quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản và thu nhập của người dân. Do đó, việc bảo đảm chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ phân bón lưu thông trên thị trường là yêu cầu cần thiết, góp phần bảo vệ quyền lợi người sản xuất và duy trì thị trường vật tư nông nghiệp lành mạnh.
Tuy nhiên, tình trạng sản xuất, buôn bán phân bón giả, kém chất lượng ngày càng tinh vi. Qua vụ án cho thấy, các đối tượng không chỉ làm giả về chất lượng mà còn gian dối về nguồn gốc, xuất xứ.
Các đối tượng lợi dụng chênh lệch giá giữa những loại phân bón có cùng công thức, thành phần nhưng được sản xuất tại các quốc gia khác nhau. Sau khi nhập khẩu sản phẩm có giá thấp, các đối tượng thay đổi bao bì, nhãn mác, sử dụng tem phụ để thể hiện hàng hóa có nguồn gốc từ Bỉ, qua đó hưởng chênh lệch khoảng 4.100-4.300 đồng/kg.
Điểm đáng chú ý là các đối tượng đã kết hợp gian dối về chất lượng với nguồn gốc, xuất xứ; tổ chức khép kín từ nhập khẩu, tập kết, thay đổi bao bì, nhãn mác, hợp thức hóa hồ sơ, chứng từ đến phân phối ra thị trường, tạo vỏ bọc dưới danh nghĩa kinh doanh hợp pháp, gây khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý.
Trước tình hình trên, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an và lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk, các đơn vị nghiệp vụ tăng cường nắm tình hình, chủ động phát hiện, kiểm tra, xác minh, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, buôn bán phân bón giả.
Kết quả, Công an tỉnh Đắk Lắk đã xác lập chuyên án, tập trung đấu tranh, làm rõ đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả với số lượng lớn, qua đó bóc gỡ phương thức, thủ đoạn của các đối tượng và ngăn chặn lượng lớn phân bón giả tiếp tục được đưa ra thị trường. Trong đó có đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả với số lượng hơn 23.000 tấn. Liên quan đến vụ án này, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Đắk Lắk (Phòng Cảnh sát kinh tế) cho biết, đơn vị đã khởi tố vụ án, khởi tố 6 bị can để điều tra hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón.
Trong đó có 3 đối tượng bị khởi tố về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”, quy định tại điểm b, khoản 4, Điều 195 Bộ luật Hình sự, gồm: Võ Thị Kim Thúy (SN 1983, trú TPHCM)- Giám đốc Công ty TNHH Phân bón Khánh Thư (trụ sở tại phường Cầu Kiệu, TPHCM), và cũng là giám đốc Văn phòng đại diện công ty này tại phường Đông Hưng Thuận, TPHCM); Dương Hồng Sơn (SN 1980, chồng Thuý) - Giám đốc Chi nhánh Công ty TNHH Phân bón Khánh Thư tại tỉnh Đồng Nai; Đỗ Xuân Nam (SN 1989, trú phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk).
Dương Văn Tuấn (cháu của Sơn, SN 1994, trú TPHCM), bị khởi tố về tội "Sản xuất hàng giả là phân bón", quy định tại điểm a, khoản 3, Điều 195 Bộ luật Hình sự. Bị can Tuấn là Giám đốc Công ty TNHH Nông nghiệp Blue Zone (trụ sở TP Đồng Nai) và cũng là giám đốc Văn phòng đại diện công ty này tại TPHCM.
Hai nhân viên bán hàng cùng bị khởi tố về tội "Buôn bán hàng giả là phân bón" gồm Hồ Bá Đức (SN 1997) và Võ Vũ Toại (SN 1996), cùng trú phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Ngoài ra, vụ án còn liên quan đến Công ty TNHH Eximfer Việt Nam, có trụ sở tại TPHCM, do Tống Thị Lợi (sinh năm 1985, trú tại TPHCM) đứng tên giám đốc. Sau đó, Lợi ủy quyền cho Dương Hồng Sơn điều hành toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp này.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, các bị can đã thừa nhận việc sản xuất, kinh doanh phân bón giả về nguồn gốc, xuất xứ.
Theo kết quả điều tra bước đầu, các đối tượng nhập khẩu nhiều mặt hàng phân bón từ một số quốc gia có giá thành thấp, khoảng 5.000 đồng/kg. Sau khi nhập về Việt Nam, số phân bón này được giữ nguyên bao hoặc đóng bao thành phẩm, sau đó dán tem phụ thể hiện nguồn gốc nhập khẩu từ Bỉ.
Số hàng này được bán cho Đỗ Xuân Nam với giá khoảng 6.200-6.500 đồng/kg. Nam tiếp tục bán cho các doanh nghiệp, đại lý với giá khoảng 7.800-9.000 đồng/kg; sau đó các đại lý bán ra thị trường cho người dân với giá từ 10.000đ - 11.000đ/kg.
Như vậy, thay vì thể hiện đúng nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm, các đối tượng đã thay đổi bao bì, nhãn mác thể hiện sản phẩm có nguồn gốc từ Bỉ trước khi đưa ra thị trường.
Quá trình điều tra xác định, trong hai năm 2025 và 2026, ba doanh nghiệp do Võ Thị Kim Thúy và Dương Hồng Sơn điều hành, gồm: Công ty TNHH Phân bón Khánh Thư, Công ty TNHH Nông nghiệp Blue Zone và Công ty TNHH Eximfer Việt Nam, đã nhập khẩu tổng cộng 555 tấn phân bón hữu cơ có nguồn gốc từ Bỉ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này đã bán ra thị trường tổng cộng 24.243,3 tấn phân bón. Qua đối chiếu, cơ quan điều tra xác định có 23.782 tấn phân bón không có nguồn gốc, xuất xứ từ Bỉ, nhưng được đóng vào bao bì, dán tem và nhãn phụ thể hiện xuất xứ Bỉ để tiêu thụ.
Số phân bón trên có tổng trị giá hơn 154,5 tỷ đồng. Ngoài lượng hàng đã bán ra thị trường, cơ quan điều tra còn xác định 93,625 tấn phân bón đang tồn kho.
Theo Đại tá Nguyễn Văn Chuyên, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an tỉnh Đắk Lắk, vụ án trên là kết quả của quá trình nắm địa bàn, xác minh thông tin, điều tra trước đó. Qua công tác nắm tình hình địa bàn, đơn vị phát hiện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh phân bón nên tập trung lực lượng xác minh, thu thập thông tin.
Qua xác minh, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện một đường dây có dấu hiệu sản xuất, buôn bán phân bón giả với phương thức, thủ đoạn tinh vi, hoạt động trên nhiều địa bàn.
Nhận định vụ việc có tính chất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sinh kế của người nông dân, PC03 đã báo cáo Ban Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, đề xuất tập trung lực lượng và triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để đấu tranh, làm rõ.
Sau đó, Công an tỉnh Đắk Lắk huy động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ thuộc nhiều lực lượng, phối hợp với công an các tỉnh, thành phố liên quan, đồng loạt khám xét các công ty, kho bãi; kiểm tra, xác minh tại hơn 100 doanh nghiệp, đại lý. Qua việc thu thập tài liệu, chứng cứ và làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan, cơ quan công an từng bước làm rõ phương thức, thủ đoạn và quy mô hoạt động của đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả.
Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Đắk Lắk cũng đã khám xét khẩn cấp 5 địa điểm liên quan đến Công ty TNHH Phân bón Khánh Thư và Công ty TNHH Nông nghiệp Blue Zone tại TPHCM và tỉnh Đồng Nai.
Từ tài liệu, chứng cứ thu thập được cùng kết quả làm việc với các cá nhân, đơn vị liên quan, cơ quan điều tra xác định các Công ty TNHH Phân bón Khánh Thư, Công ty TNHH Nông nghiệp Blue Zone và Công ty Eximfer Việt Nam được vợ chồng Võ Thị Kim Thúy, Dương Hồng Sơn thành lập, trực tiếp điều hành.
Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã móc nối với Đỗ Xuân Nam, lợi dụng tư cách pháp nhân và chức năng của các doanh nghiệp để nhập khẩu, sản xuất, thay đổi bao bì, nhãn mác rồi phân phối phân bón tại Đắk Lắk và một số tỉnh, thành phố khác.
Từ những dấu hiệu bất thường trên thị trường, cơ quan điều tra từng bước làm rõ cách thức các đối tượng sử dụng pháp nhân doanh nghiệp, nguồn hàng nhập khẩu và hệ thống phân phối để biến phân bón không có nguồn gốc từ Bỉ thành sản phẩm mang “mác” Bỉ trước khi đưa ra thị trường.
Để thực hiện việc “hô biến” này, các đối tượng phân công nhiệm vụ ở từng công đoạn, từ nhập hàng, đóng bao, thay đổi bao bì, dán tem nhãn đến tiêu thụ sản phẩm. Các mắt xích trong đường dây hoạt động thông qua nhiều doanh nghiệp, trải rộng trên nhiều địa bàn, tạo vỏ bọc cho hành vi vi phạm.
Vậy các đối tượng đã sử dụng thủ đoạn gì để biến hàng nghìn tấn phân bón thành sản phẩm mang “mác” Bỉ? Bao bì, tem nhãn được thay đổi ra sao và hàng hóa được đưa vào hệ thống phân phối như thế nào? Khoản lợi bất chính từ việc “đổi nguồn gốc” phân bón được tạo ra bằng cách nào?
Những nội dung này sẽ được làm rõ trong Kỳ 2: Hé lộ thủ đoạn tinh vi “hô biến” hàng nghìn tấn phân bón giả hàng Bỉ.
