Không chỉ ở khối sản xuất công nghiệp, làn sóng nâng cao tay nghề còn lan tỏa mạnh mẽ sang các ngành dịch vụ chất lượng cao, du lịch, logistics, quản trị...

Lao động chất lượng cao luôn được các doanh nghiệp FDI tuyển dụng, với mức thu nhập cao. Ảnh minh họa: VOV

Chuyển dịch mạnh sang mô hình lao động có tay nghề cao

Theo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), hiện nay, lực lượng lao động cả nước có hơn 53 triệu người, song tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt khoảng một phần ba. Trong khi đó, mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ lệ này lên 40%, đồng thời chuyển dịch mạnh sang mô hình lao động có tay nghề cao.

Trong nước, thị trường lao động tiếp tục xu hướng phục hồi và ổn định. Tính chung 7 tháng năm 2026, cả nước có hơn 125,9 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và tổng số lao động đăng ký gần 597,3 nghìn lao động.

Lực lượng lao động và số người có việc làm 7 tháng đầu năm 2026 đều tăng so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ 7 tháng qua đạt gần 30%, cao hơn 0,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, phản ánh chất lượng nguồn nhân lực tiếp tục được cải thiện. Tính chung 7 tháng năm 2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ là trên 29,7%, cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ.

Lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn, chiếm trên 3/5 tổng số lao động có việc làm của cả nước, với con số là 32,6 triệu người, chiếm 61,9% tổng số lao động có việc làm. So với năm trước, tỷ lệ lao động phi chính thức tiếp tục giảm, cho thấy quá trình chuyển dịch sang việc làm chính thức và bền vững có những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, việc chiếm tỷ trọng lớn vẫn đặt ra bài toán nâng cao tay nghề cho người lao động là hết sức cần thiết, đặc biệt trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cần tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển dịch việc làm, nâng cao kỹ năng lao động và mở rộng khu vực việc làm chính thức nhằm nâng cao chất lượng việc làm và năng suất lao động.

Lao động có kỹ năng luôn có nhiều cơ hội tìm được việc làm ổn định và thu nhập cao. Ảnh minh họa: Mạnh Dũng

Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, xét trong giai đoạn 2024-2026, tỷ trọng lao động trong ngành kinh tế số lõi tăng từ 2,4% lên 2,94%, phản ánh xu hướng mở rộng quy mô việc làm trong các ngành kinh tế số. Tuy nhiên, tỷ trọng lao động khu vực này vẫn còn dưới 3% tổng số lao động có việc làm, cho thấy dư địa phát triển kinh tế số và chuyển dịch lao động sang các ngành có hàm lượng công nghệ, tri thức cao vẫn còn lớn.

Để thị trường lao động bền vững, chuyển dịch vào các khu vực lao động kỹ thuật cao, đảm bảo công ăn việc làm lâu dài, công tác đào tạo kỹ năng nghề cho người lao động cần được chú trọng.

Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào “đặt hàng” đào tạo

Thị trường lao động Thủ đô là một trong những điểm sáng về nâng cao tay nghề cho người lao động. Nhờ những bước đi chiến lược mang tính đột phá trong công tác đào tạo nghề và gắn kết cung - cầu lao động, Thủ đô tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về tỷ lệ lao động qua đào tạo.

Ông Nguyễn Tây Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội cho biết, thành phố khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đào tạo và đào tạo lại; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo kỹ năng nghề, kỹ năng số, ứng dụng AI trong sản xuất, quản trị để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường lao động. Vì nhân lực cao chính là nguồn "tài nguyên” cốt lõi, tạo đà cho sự phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế tri thức của Thủ đô.

Nhu cầu lao động đã qua đào tạo ngày càng tăng. Ảnh minh họa: Mạnh Dũng

Theo ông Nam, tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn Hà Nội liên tục tăng trưởng vững chắc qua từng năm, giữ vững vị trí dẫn đầu toàn quốc. Đặc biệt, tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ và tay nghề chuyên môn cao tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao đã tăng mạnh, đáp ứng linh hoạt yêu cầu khắt khe của các doanh nghiệp FDI và các tập đoàn đa quốc gia.

“Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cũng cho thấy, Hà Nội vươn lên đứng thứ nhất toàn quốc về tỷ lệ lao động qua đào tạo, đạt 55,19%. Con số này không chỉ phản ánh hiệu quả của công tác đào tạo và phát triển kỹ năng nghề nghiệp tại địa phương mà còn tạo nền tảng vững chắc để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội. Việc sở hữu nguồn nhân lực chất lượng cao giúp Hà Nội có lợi thế lớn trong kết nối cung - cầu lao động hiệu quả, bền vững hơn trong tương lai”, ông Nguyễn Tây Nam thông tin.

Theo các chuyên gia, để nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động, đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao, không phải là sự ngẫu nhiên, mà là trái ngọt từ quá trình kiên trì thực hiện quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đổi mới chương trình giảng dạy theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế.

Hiện các địa phương đều chủ động đầu tư trọng điểm vào các trường cao đẳng, trung cấp công lập mũi nhọn, đồng thời khuyến khích khối tư nhân và các doanh nghiệp cùng tham gia vào chu trình đào tạo, để đáp ứng ngay lực lượng lao động cho các khu công nghiệp ngay tại địa phương.

Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội Phạm Xuân Khánh nhìn nhận: Thực tế cho thấy, việc đào tạo nghề không thể chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước hay các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư cũng cần tham gia sâu hơn vào “đặt hàng” đào tạo để bảo đảm người học ra trường có việc làm phù hợp.

Nhu cầu lao động đã qua đào tạo ngày càng tăng. Lao động có kỹ năng luôn có nhiều cơ hội tìm được việc làm ổn định và thu nhập cao hơn so với người chưa được đào tạo nghề. Việc tăng cường, thích ứng linh hoạt trong định hướng đào tạo, chọn nghề phù hợp ngày càng được các cấp, ngành, các doanh nghiệp quan tâm hơn để không chỉ bắt kịp xu hướng thị trường lao động mà còn cung cấp nguồn lao động có trình độ, chất lượng cao, tiệm cận với khu vực và thế giới…