Trong không khí rộn ràng của Hội chợ Mùa Xuân 2026 chuẩn bị đón Tết Bính Ngọ, gian hàng giới thiệu trà cổ thụ vùng cao luôn là điểm dừng chân thu hút đông đảo khách thưởng trà.

Tại đây, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Trung Kiên – một người con ở miền xuôi nhưng đã dành trọn tâm huyết "nằm sương bản sớm" để đánh thức giá trị những cây chè di sản nơi biên cương Tổ quốc.

Cái duyên với "vàng xanh" nơi đỉnh núi

+ Thưa ông, điều gì đã khiến một người sinh ra và lớn lên ở Thủ đô lại chọn cuộc hành trình gian khổ, "lọ mọ" với những gốc chè cổ thụ ở độ cao hàng nghìn mét?

- Có lẽ đó là cái "nghiệp" trà. Với tôi, trà không chỉ là thức uống mà là một thực thể sống mang hơi thở của thời gian.

Khi lần đầu đứng trước những gốc chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi tại vùng biên giới, đặc biệt là khu vực cột mốc 79 (Mồ Sì San, Phong Thổ, Lai Châu) - nơi được coi là nóc nhà của biên cương Việt Nam, tôi đã thực sự bị mê hoặc.

Những gốc chè sần sùi, rêu phong, vươn mình trong sương giá để chắt lọc tinh túy từ đất trời đã thôi thúc tôi phải làm gì đó để nâng tầm giá trị cho dòng trà di sản này.

+ Ông có thể chia sẻ thêm về sự đặc biệt của vùng chè ở cột mốc 79?

- Cột mốc 79 nằm ở độ cao gần 3.000m, nơi mây mù bao phủ quanh năm. Chè ở đây sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên.

Điều kiện khí hậu khắc nghiệt, biên độ nhiệt ngày và đêm lớn cùng thổ nhưỡng đặc trưng đã giúp lá chè tích tụ được hàm lượng dưỡng chất cao, đặc biệt là các hợp chất chống oxy hóa và hương thơm đậm đà không nơi nào có được.

Để có được một mẻ trà ưng ý, tôi cùng đồng bào dân tộc Dao thường phải "lọ mọ" leo núi từ lúc tờ mờ sáng, hái từng búp non theo đúng kỹ thuật để bảo vệ cây chè cho thu hái bền vững.

Những búp chè hái từ độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển. Ảnh: NVCC

Kỹ nghệ sao trà tay và tâm huyết "làm sạch" dữ liệu trà

+ Quan sát ông đang trực tiếp sao chè bằng tay tại Hội chợ Mùa Xuân trước thềm Tết Bính Ngọ, dường như ông muốn gửi gắm một thông điệp về giá trị truyền thống?

- Đúng vậy. Dù máy móc có hiện đại đến đâu, cảm nhận của bàn tay về nhiệt độ và độ mềm của lá chè vẫn là yếu tố quyết định sự tinh tế của trà xanh Shan Tuyết.

Sao chè bằng tay giúp người làm trà kiểm soát được quá trình "diệt men", giữ cho cánh trà săn chắc, phủ một lớp tuyết trắng tự nhiên và hương vị được "khóa" lại một cách hoàn hảo nhất.

Sao tay tạo nên những phẩm trà có hồn, nhất là vào các dịp đặc biệt hay chia sẻ kiến thức về trà tới cộng đồng yêu trà nhưng ít có điều kiện tiếp xúc với cây chè hay quy trình chế biến ra trà.

Trong bối cảnh hiện nay, khi vấn đề an toàn thực phẩm được đặt lên hàng đầu, tôi luôn theo đuổi triết lý trà sạch. Từ khâu thu hái đến chế biến, tất cả đều phải đảm bảo tính minh bạch, đúng quy trình để mỗi chén trà đến tay khách hàng phải thực sự "đúng - đủ - sạch - sống" theo tiêu chuẩn của một sản phẩm chất lượng cao.

Khách tham quan Hội chợ Mùa Xuân 2026 do Bộ Công Thương tổ chức xem trình diễn sao chè bằng tay. Ảnh: TM

Ước vọng mang trà biên cương vào nhịp sống hiện đại

+ Nhân dịp xuân Bính Ngọ, ông kỳ vọng điều gì vào tương lai của trà cổ thụ Việt Nam nói chung và các sản phẩm trà từ vùng cao biên giới nói riêng?

- Mong muốn lớn nhất của tôi là trà Việt cho người Việt yêu thiên nhiên, yêu những giá trị đặc biệt của cây chè cổ có được và xa hơn nữa sẽ chinh phục khách hàng quốc tế khó tính nhất để khẳng định vị thế xứng tầm trên bản đồ trà thế giới.

Các cộng sự của tôi tại An An Trà đang nỗ lực đa dạng hóa các phẩm trà, từ Lục trà truyền thống đến Hồng trà hay Bạch trà, để phù hợp với khẩu vị của nhiều đối tượng khách hàng, từ giới trẻ đến những người sành trà lâu năm.

Dịp Tết Bính Ngọ này, tôi mang trà về Thủ đô không chỉ để bán mà còn muốn kể cho mọi người nghe câu chuyện về những dải núi rừng biên cương, về những con người đang ngày đêm gìn giữ "vàng xanh" của Tổ quốc.

Thưởng một chén trà xanh cổ thụ trong dịp Tết Bính Ngọ này là cơ hội để chúng ta kết nối với cội nguồn và cảm nhận sự thịnh vượng bền vững từ thiên nhiên.

Ông Nguyễn Trung Kiên mong muốn trà Việt chinh phục được nhiều khách hàng quốc tế. Ảnh: TM

+ Ông có thể chia sẻ kỹ hơn về Lục trà, nhất là Lục trà cột mốc 79?

- Lục trà không chỉ là phẩm trà thể hiện sự hiểu biết về nguyên liệu, về cây chè mà còn là niềm tự hào của người chế biến trà.

Lục trà khác với Hồng trà ở chỗ là phải diệt men và sao ngay lúc chè nguyên liệu còn tươi mới nhất.

Chính việc diệt men ngay lúc còn tươi mới mà Lục trà giữ lại được đa số các dưỡng chất tốt của cây chè tươi; có mùi thơm đặc biệt và chứa nhiều hoạt chất có tác dụng chống lão hóa, bổ sung dinh dưỡng thực vật cho cơ thể.

Lục trà cột mốc 79 phù hợp với hầu hết các lứa tuổi và nên dùng vào buổi sáng, sau khi ăn.

Người dùng có thể pha nóng hoặc ủ lạnh đều tạo sự mát lành, bổ dưỡng và giảm căng thẳng thần kinh khá hiệu quả. 

Nếu pha đậm có thể tăng hưng phấn, sảng khoái nhưng không làm kích thích, căng thẳng, cồn cào hoặc mất ngủ như một số loại trà khác.

Dịp Tết Bính Ngọ chúng tôi đã chia sẻ những thông tin về trà Việt nói chung và trà cột mốc 79 nói riêng như trên tại Hội chợ Mùa Xuân cho một lượng lớn khách tham quan.

​+ Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện ý nghĩa này. Nhân dịp Tết Bính Ngọ, chúc ông một năm mới nhiều sức khỏe và tiếp tục hành trình gìn giữ hương sắc trà Việt!