Tết bánh trôi, bánh chay, vốn quen thuộc trong ký ức nhiều thế hệ, đang dần trở lại trong đời sống hiện đại, không phải bằng những nghi thức lớn, mà bằng những hình thức giản dị, linh hoạt hơn. Từ lớp học mầm non, tiểu học đến các hoạt động trải nghiệm văn hóa, trẻ em ngày nay không chỉ “nghe kể” mà được trực tiếp tham gia, tự tay làm nên những viên bánh đầu đời.
Trong một lớp học nhỏ, những đôi tay còn vụng về đang cố gắng vo tròn từng viên bột nếp. Có em làm méo, có em làm vỡ nhân, nhưng tất cả đều cười rất tươi. Ở đó, việc làm bánh không chỉ là một hoạt động trải nghiệm, mà là cách để những giá trị tưởng như xa xôi trở nên gần gũi, có thể chạm vào.
Chia sẻ về hoạt động này, cô Giao Linh, Giáo viên Trường Mẫu giáo số 9, Ngọc Hà (Hà Nội) cho biết, việc tổ chức cho trẻ làm bánh trôi, bánh chay không đơn thuần là một giờ học kỹ năng, mà là cách để trẻ tiếp cận văn hóa một cách tự nhiên nhất.
Thông qua từng công đoạn, trẻ vừa được rèn luyện sự khéo léo, vừa hiểu thêm về ý nghĩa của ngày mồng 3 tháng Ba, từ đó hình thành những cảm nhận ban đầu về truyền thống và gia đình.
Theo cô Giao Linh, điều quan trọng không phải là sản phẩm cuối cùng có đẹp hay không, mà là quá trình trải nghiệm. Khi trẻ được tự tay làm, tự tay nếm và cùng nhau chia sẻ, các em sẽ ghi nhớ lâu hơn và cảm nhận sâu sắc hơn so với việc chỉ nghe kể hay học qua sách vở.
Từ những nguyên liệu quen thuộc như gạo nếp, đường mật, đậu xanh, dừa nạo…, từng công đoạn được tái hiện một cách sinh động. Việc vo bột, nặn bánh, xếp đĩa, chuẩn bị mâm cúng… trở thành những “bài học sống”, giúp trẻ hiểu rằng phía sau mỗi món ăn truyền thống là cả một lớp nghĩa văn hóa.
Không chỉ trong nhà trường, không gian gia đình vẫn là nơi lưu giữ trọn vẹn nhất tinh thần của ngày Tết này. Một buổi sáng cùng nhau làm bánh, một mâm cúng giản dị, hay đơn giản là khoảnh khắc quây quần bên nhau cũng đủ để tạo nên sự gắn kết.
Điều đáng chú ý là Tết bánh trôi, bánh chay hôm nay không còn bó hẹp trong khuôn khổ truyền thống. Ở nhiều nơi, hoạt động này được tổ chức linh hoạt hơn, sáng tạo hơn, thậm chí mở rộng ra các không gian trải nghiệm văn hóa cho trẻ em, trong đó có cả sự tham gia của bạn bè quốc tế.
Những viên bánh nhỏ bé, vì thế, không chỉ mang ý nghĩa gia đình mà còn trở thành cầu nối văn hóa.
Một viên bánh trôi, một bát bánh chay, một buổi sáng cùng nhau nặn bánh… những điều rất nhỏ ấy lại có sức gợi rất lớn. Nó nhắc nhớ về cội nguồn, về gia đình, và về những sợi dây vô hình đang kết nối các thế hệ.
Tết bánh trôi, bánh chay vì thế không chỉ là một ngày trong năm. Đó là một cách để giữ nếp nhà, từ những điều giản dị nhất.