Từ những bức xúc cá nhân, một số vụ việc khiếu nại, tố cáo đang bị lợi dụng để cắt ghép thông tin, kích động dư luận, gieo hoài nghi xã hội. Làm sao nhận diện từ sớm để không biến một lá đơn thành công cụ chống phá?

Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Thanh tra có cuộc trao đổi với Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ, Phó Trưởng phòng An ninh xã hội, Cục An ninh nội địa, Bộ Công an nhằm làm rõ những dấu hiệu nhận diện, mức độ nguy hiểm, cũng như giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Khi bức xúc cá nhân bị đẩy thành công cụ thao túng dư luận

+ PV: Thưa Thượng tá, từ góc độ an ninh nội địa, bà nhìn nhận như thế nào về hiện tượng một số đối tượng lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để tụ tập đông người, ghi hình, livestream, phát tán thông tin một chiều trên mạng xã hội trong thời gian gần đây?

Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ, Phó Trưởng phòng An ninh xã hội, Cục An ninh nội địa, Bộ Công an.

- Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ: Qua thực tiễn công tác, chúng tôi nhận thấy phần lớn công dân khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đều xuất phát từ mong muốn quyền và lợi ích hợp pháp của mình được bảo vệ, được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo đúng quy định pháp luật. Đây là quyền hiến định, được Đảng, Nhà nước và pháp luật bảo đảm.

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng xuất hiện một số trường hợp đáng lưu ý. Ban đầu có thể chỉ là bức xúc cá nhân, tranh chấp hành chính, dân sự hoặc chưa đồng tình với kết quả giải quyết của cơ quan chức năng. Nhưng sau đó, một số người lại lựa chọn cách ghi hình có chọn lọc, cắt bỏ bối cảnh, phát trực tiếp lên mạng xã hội, sử dụng lời nói mang tính kích động, thổi phồng mâu thuẫn, thậm chí đưa cả những nội dung không đúng sự thật.

Điều nguy hiểm là những nội dung một chiều này rất dễ bị các phần tử xấu khai thác, chia sẻ lại... kèm theo những bình luận tiêu cực, xuyên tạc bản chất vụ việc, từ đó tạo hiệu ứng tâm lý đám đông, làm cho người tiếp nhận có thể hiểu sai bản chất sự việc.

Nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời, từ một vụ việc dân sự, hành chính thông thường có thể bị đẩy thành vấn đề an ninh trật tự, tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội và niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan công quyền.

Cán bộ Phòng An ninh xã hội, Cục An ninh nội địa nghiên cứu, đánh giá các vụ việc có dấu hiệu bị lợi dụng để kích động, xuyên tạc trên không gian mạng.

Nhận diện ranh giới giữa quyền công dân và hành vi lợi dụng quyền dân chủ

+ PV: Trong thực tiễn công tác, lực lượng chức năng thường căn cứ vào những dấu hiệu nào để nhận diện một vụ việc đang bị lợi dụng vượt ra ngoài phạm vi quyền khiếu nại, tố cáo thông thường?

- Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ: Thực tế cho thấy, quyền khiếu nại, tố cáo và hành vi lợi dụng quyền dân chủ đôi khi chỉ cách nhau một ranh giới rất mỏng, nhưng vẫn có những biểu hiện tương đối rõ để nhận diện.

Dấu hiệu đầu tiên là việc cố tình gửi đơn vượt cấp kéo dài, gửi nhiều nơi cùng một nội dung mặc dù vụ việc đã được giải quyết đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật.

Từ thực tiễn công tác, các cán bộ an ninh nội địa tập trung nhận diện sớm các biểu hiện lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây mất ổn định xã hội.

Dấu hiệu thứ hai là xuất hiện hành vi tổ chức, lôi kéo đông người, tụ tập tại trụ sở cơ quan Nhà nước, nơi công cộng; căng băng rôn, khẩu hiệu; sử dụng lời nói mang tính quy chụp, vu khống tổ chức, cá nhân, đặc biệt là những người trực tiếp thực thi công vụ.

Dấu hiệu thứ ba là việc ghi hình, livestream, cắt ghép nội dung theo hướng có lợi cho một phía, loại bỏ những phần đối thoại, giải thích hoặc thông tin pháp lý quan trọng, sau đó phát tán lên không gian mạng nhằm tạo áp lực dư luận.

Nghiêm trọng hơn là có sự liên kết giữa một số đối tượng cốt cán với các tài khoản mạng xã hội có dấu hiệu chống đối, từ đó hình thành các hoạt động lôi kéo, kích động, tuần hành, gây rối trật tự công cộng, thậm chí chống người thi hành công vụ.

Khi xuất hiện những biểu hiện này, vụ việc không còn đơn thuần là khiếu nại, tố cáo thông thường nữa mà đã có dấu hiệu bị lợi dụng vì những mục đích khác.

“Nửa sự thật” đôi khi nguy hiểm hơn thông tin sai hoàn toàn

+ PV: Nhiều vụ việc đã được giải quyết nhiều lần, đã đối thoại công khai hoặc đang được tòa án xem xét, nhưng vẫn tiếp tục bị cắt ghép, xuyên tạc và phát tán trên mạng xã hội. Theo bà, mức độ nguy hiểm của hiện tượng này là gì?

- Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ: Theo tôi, đây là hiện tượng rất nguy hiểm.

Bởi lẽ, thông tin sai hoàn toàn đôi khi dễ bị phát hiện, nhưng “nửa sự thật” lại có khả năng tác động mạnh hơn đến tâm lý xã hội.

Khi một đoạn video chỉ phản ánh một phần diễn biến, khi một câu nói bị tách khỏi toàn bộ bối cảnh pháp lý hoặc thực tiễn giải quyết vụ việc, người xem rất dễ bị dẫn dắt cảm xúc.

Nếu những nội dung đó được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trên mạng xã hội, được chia sẻ với những lời bình luận mang tính định hướng, thì dần dần có thể tạo ra nhận thức sai lệch trong một bộ phận quần chúng.

Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch hoặc phần tử chống phá có thể lợi dụng những vụ việc này để bóp méo hoạt động của chính quyền, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận nỗ lực giải quyết của các cơ quan chức năng, từ đó làm suy giảm niềm tin xã hội.

Từ góc độ an ninh nội địa, đây không chỉ là câu chuyện xử lý một vụ việc đơn lẻ, mà còn là vấn đề liên quan trực tiếp đến ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Công tác phân tích, nhận diện từ cơ sở góp phần ngăn chặn từ sớm những vụ việc có nguy cơ hình thành điểm nóng về an ninh trật tự.

Phát hiện từ cơ sở, xử lý từ sớm, không để hình thành “điểm nóng”

- PV: Từ thực tế xử lý các vụ việc phức tạp, lực lượng chức năng đang triển khai những giải pháp gì để ngăn chặn từ sớm, từ xa?

- Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ: Quan điểm của chúng tôi là phải phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để mâu thuẫn nhỏ tích tụ thành phức tạp.

Trước hết, lực lượng công an phải bám sát địa bàn, nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, bức xúc trong Nhân dân để phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng tham mưu giải quyết ngay từ đầu.

Nhiều vụ việc nếu được đối thoại công khai, giải thích rõ căn cứ pháp lý, lắng nghe đầy đủ tâm tư, nguyện vọng của người dân thì hoàn toàn có thể tháo gỡ được từ cơ sở.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tập trung rà soát, phân loại rõ các nhóm đối tượng: đâu là người dân thực sự có bức xúc chính đáng; đâu là những đối tượng cốt cán, có biểu hiện cực đoan, lôi kéo, kích động hoặc cố tình tạo điểm nóng.

Với người dân có bức xúc chính đáng thì phải tuyên truyền, vận động, hướng dẫn thực hiện đúng pháp luật. Nhưng với những trường hợp cố tình vi phạm, xuyên tạc, kích động, chống người thi hành công vụ thì phải kiên quyết thu thập tài liệu, củng cố chứng cứ và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm quyền công dân, đồng thời giữ vững kỷ cương pháp luật và ổn định xã hội.

Bảo vệ quyền công dân phải luôn đi cùng trách nhiệm tuân thủ pháp luật

+ PV: Bà có khuyến nghị gì đối với người dân để thực hiện đúng quyền khiếu nại, tố cáo, đồng thời không bị lôi kéo bởi những thông tin sai lệch trên không gian mạng?

- Thượng tá Bùi Thị Mỹ Lệ: Tôi muốn nhấn mạnh rằng khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh là quyền chính đáng của công dân, được pháp luật bảo vệ.

Tuy nhiên, quyền đó phải được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, đúng cơ quan có thẩm quyền và trong khuôn khổ pháp luật. Không thể nhân danh quyền công dân để gây mất trật tự công cộng, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác hoặc công kích những người đang thực thi công vụ.

Người dân cần tỉnh táo trước các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội; không chia sẻ, bình luận hoặc tiếp tay cho những nội dung cắt ghép, bóp méo bản chất vụ việc.

Khi có bức xúc, cần chủ động phối hợp, cung cấp thông tin đầy đủ cho cơ quan chức năng, tham gia đối thoại trên tinh thần xây dựng, tôn trọng pháp luật.

Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật. Quyền và lợi ích hợp pháp luôn được Nhà nước bảo vệ, nhưng mọi hành vi vi phạm pháp luật cũng sẽ bị xử lý nghiêm minh.

Từ thực tiễn công tác an ninh nội địa có thể thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ diễn ra trên mặt trận lý luận, mà còn bắt đầu từ việc bảo vệ sự thật trong từng vụ việc cụ thể, bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật và giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

+ PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!