Tái cơ cấu thị trường ngành Rau quả

Cập nhật: 27/03/2020 07:17

(Thanh tra) - Dịch Covid-19 đang bùng phát trên toàn cầu, giao dịch nông sản của Việt Nam với thị trường Trung Quốc ùn ứ nhiều ngày qua, việc xuất khẩu đi châu Âu, Mỹ… cũng gặp khó. Thực tế đó càng cho thấy ngành Rau quả cần tìm giải pháp tái cơ cấu thị trường.

Tái cơ cấu thị trường ngành Rau quả
Ngành Rau quả cần tìm giải pháp tái cơ cấu thị trường, nhất là trong giai đoạn dịch Covid-19 đang bùng phát trên toàn cầu. Ảnh: SGGP

Là một tỉnh có diện tích cây ăn quả lớn ở miền Bắc, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Sơn La Ðỗ Thị Bích Châu cho biết: Hiện Sơn La có 47 cơ sở chế biến nông sản công suất hơn 150 nghìn tấn, chủ yếu tham gia xuất khẩu, ngoài ra còn có hàng trăm cơ sở chế biến vừa và nhỏ. Ðể đón đầu tình hình mở rộng sản xuất nông sản, 3 năm qua, tỉnh Sơn La đã kêu gọi đầu tư xây dựng 6 nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu.

Ðáng chú ý, trước tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, tỉnh đã tích cực hỗ trợ nhà máy chế biến, bảo quản nông sản công nghệ cao của Công ty SI Vân Hồ đẩy nhanh tiến độ và vừa đi vào hoạt động. 

Tỉnh Sơn La cũng đã hỗ trợ Tập đoàn TH giải phóng mặt bằng, cung cấp điện, nước, xử lý môi trường để nhà máy chế biến rau quả, đồ uống công nghệ cao dự kiến hoạt động vào tháng 7/2020 với công suất 18 đến 20 nghìn chai/giờ, sẽ tiêu thụ lượng lớn hoa quả cho nông dân trên địa bàn.

Dịch Covid-19 đang ảnh hưởng rất lớn đến tình hình sản xuất và kinh doanh các mặt hàng nông sản, nhất là rau quả. Cụ thể như xoài, thanh long, dưa hấu... đều có thị trường xuất khẩu chính là Trung Quốc nhưng thời điểm này tiếp tục xảy ra tình trạng bị ùn ứ, rớt giá. Với thị trường châu Âu, xuất khẩu rau quả tươi cũng đang gặp khó khăn do dịch bệnh. Bởi vậy, đã đến lúc cần mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến các mặt hàng rau quả để tránh cảnh được mùa rớt giá và giải thoát sự lệ thuộc vào một thị trường. Nói cách khác, giải pháp bền vững với mặt hàng rau quả tươi là phải tái cơ cấu thị trường và đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, đẩy mạnh chế biến sâu.

Từ góc nhìn của nhà quản lý, ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho rằng: Trong thời điểm dịch bệnh đang bùng phát hiện nay càng cho thấy ngành Rau, quả cần phải tái cơ cấu thị trường, mở cửa và đa dạng hóa sản phẩm, tránh rủi ro vì phụ thuộc vào những thị trường nhất định.

Theo ông Toản, chế biến nông sản sẽ được tăng cường, dự kiến đến năm 2030, tốc độ tăng giá hàng nông sản qua chế biến sẽ đạt 7 - 8%/năm; tỷ trọng sản lượng sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao ngành hàng đạt 30% trở lên; trên 50% cơ sở chế biến các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực đạt trình độ công nghệ sản xuất tiên tiến.

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam) cho biết: Việc tiếp tục thu hút doanh nghiệp mở rộng đầu tư vào ngành Chế biến nông sản là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, cần lưu ý làm sao để các nhà máy hoạt động hiệu quả trong bối cảnh nền sản xuất nhỏ, phân tán như hiện nay. Bởi thực tế, việc các địa phương đã có sẵn vùng trồng đạt chuẩn, nhưng mời gọi doanh nghiệp đến đầu tư nhà máy chế biến vẫn còn rất hạn chế. Đa phần các doanh nghiệp đến tìm hiểu và đầu tư, sau đó mới kết hợp cùng người dân và chính quyền để lo nguồn nguyên liệu sản xuất.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, các nhà máy chế biến cần được xây dựng ở ngay vùng nguyên liệu để tiết kiệm chi phí. Nhà nước cũng phải định hướng để doanh nghiệp chọn lọc đầu tư vào các mặt hàng có lợi thế, nghĩa là sản phẩm vừa có thị trường, vừa đảm bảo về mặt thời vụ kéo dài chứ không chỉ thu hoạch tập trung vào một giai đoạn ngắn trong năm khiến chi phí duy trì, khấu hao máy móc quá cao. Việc đầu tư nhà xưởng sơ chế, bảo quản cũng cần được quan tâm để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho chế biến.

Đặc biệt, về lâu dài rất cần vai trò của Nhà nước và các địa phương trong việc xác lập tiêu chuẩn cho nông sản nói chung, rau củ quả nói riêng, không thể chỉ một mình doanh nghiệp “tự bơi” kiểm soát vùng trồng như hiện nay.

Hải Nhi