Thực hiện Luật HTX năm 2012, có 7/19 Tỉnh ủy, Thành ủy, 3/19 HĐND cấp tỉnh ban hành Nghị quyết triển khai Luật; 17/19 tỉnh ban hành đề án và kế hoạch phát triển kinh tế tập thể; 8/19 tỉnh, thành phố ban hành chính sách hỗ trợ HTX của địa phương; còn lại các tỉnh đều ban hành văn bản hướng dẫn Luật.

Các địa phương đã lồng ghép các chương trình hỗ trợ sản xuất nông nghiệp giúp các HTX nông nghiệp đẩy mạnh liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản. Điển hình như: TP Hồ Chí Minh hỗ trợ gần 600 triệu đồng cho 26 HTX nông nghiệp thuê 49 cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng về làm việc; tỉnh Đồng Tháp điều động 15 cán bộ kỹ thuật nông nghiệp về làm Phó Giám đốc HTX. Ngoài ra, các doanh nghiệp đã hỗ trợ HTX thông qua liên kết sản xuất tiêu thụ nông sản với số vốn hàng trăm triệu đồng.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ có nhiều năng lực trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nhưng số lượng HTX chỉ đạt hơn 1.600 HTX, chiếm tỉ lệ rất nhỏ (15,14%) so với tổng số HTX trong cả nước. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động được đánh giá tốt hơn các vùng khác khi quy mô vốn bình quân cao hơn và tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả đạt gần 42% (cả nước là 30%), kết nối HTX và doanh nghiệp đạt 87% (cả nước bình quân chỉ có 11,92%). Ngoài ra, số lượng Tổ hợp tác cao nhất cả nước với 22.000 tổ hợp tác, chiếm 35% so với cả nước.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết 5 năm việc thực hiện Luật HTX năm 2012 khẳng định, các tỉnh trong vùng gặp nhiều thuận lợi trong phát triển HTX khi có dư địa nâng cấp 22.000 tổ hợp tác thành HTX. Đặc biệt, chính quyền địa phương cần nghiên cứu tăng cường kết nối HTX với doanh nghiệp và phát triển các doanh nghiệp trong HTX nhằm tiếp cận tín dụng nhanh nhất theo quy định.

Lãnh đạo Chính phủ đề nghị các địa phương nghiên cứu điều chỉnh tỷ lệ góp vốn của thành viên HTX; các thủ tục, quy định chưa có trong Luật nhưng là đòi hỏi của thực tế như thanh lý tài sản không chia trong HTX, việc hướng dẫn HTX chuyển đổi sang các hình thức khác. Ngoài ra, với quy định cho phép thành lập doanh nghiệp trong HTX nhưng quy trình, điều kiện chưa cụ thể cần phải thể hiện rõ ràng hơn nữa.

Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, địa phương nào quan tâm tổ chức, phối hợp liên ngành trong phát triển HTX thì đạt được nhiều thành công, nhưng lưu ý địa phương khắc phục khuynh hướng nôn nóng, đốt cháy giai đoạn, bất chấp quy luật kinh tế trong phát triển HTX. Cơ quan quản lý HTX ở địa phương cần tham mưu cấp ủy, chính quyền ban hành Nghị quyết chuyên đề về HTX với chỉ tiêu cụ thể để thực hiện. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, tiếp tục quán triệt Đề án số 445 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển HTX.

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn rà soát lại Thông tư hướng dẫn việc đánh giá hiệu quả hoạt động của HTX trên cả 2 mặt về thu nhập tài chính, lợi nhuận và mức độ gia tăng kinh tế hộ gia đình, là hiệu quả cuối cùng của HTX.

Phối hợp với các bộ, ngành rà soát lại các thể chế, chính sách để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn bằng việc sửa đổi Nghị định 210/2014/NĐ-CP; sửa đổi Nghị định số 55 về tín dụng nông nghiệp nông thôn theo hướng bổ sung HTX vào đối tượng vay vốn ứng dụng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hợp pháp hóa tài sản trên đất của HTX hay hộ nông dân để sử dụng thế chấp vay vốn ngân hàng, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư kết cấu hạ tầng.

Cảnh Nhật