Kinh nghiệm thế giới về phòng, chống tham nhũng

Cập nhật: 27/10/2018 10:29

(Thanh tra) - Tham nhũng là một hình thức bóc lột dã man do lòng tham vô đáy của người bóc lột người, mang lại biết bao hệ lụy nghiêm trọng trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Không chỉ là tai ác riêng rẽ ở mỗi quốc gia, tham nhũng đương đại đã liên kết thành một mắt xích xuyên biên giới rất hiểm độc.

Kinh nghiệm thế giới về phòng, chống tham nhũng
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Do vậy, ở mỗi nước và hầu khắp thế giới, quần chúng, nhân dân đều hết sức khinh ghét, bất bình, lên án nghiêm khắc và đòi hỏi giới cầm quyền phải mạnh tay dẹp loạn tham nhũng. Qua đó, nhiều bài học kinh nghiệm hay đã được đúc kết, giúp các nhà lãnh đạo đất nước và nhân dân vận dụng sáng tạo để đạt được những kết quả như mong muốn trong cuộc chiến phòng, chống tham nhũng.

1. Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI), hàng năm khảo sát khoảng hơn 150 nền kinh tế thế giới, đã nêu lên 3 bài học kinh nghiệm lớn.

a) Chống tham nhũng, phần nhiều công việc chủ yếu là chống việc ăn hối lộ.

Về vấn nạn này, tiến sỹ Peiter Eigen, nguyên Giám đốc TI khẳng định: “Cuộc đấu tranh chống tham nhũng không nhằm mục tiêu chống đối Chính phủ. Phần nhiều công việc trong chống tham nhũng là chống việc ăn hối lộ của các nhân viên bộ máy công quyền, vì đây là loài sâu mọt và rác rưởi của xã hội. Ngay cả với những kẻ ăn hối lộ, thì cuộc đấu tranh chống tham nhũng cũng không phải là để chống đối họ mà là cuộc đấu tranh trong chính mỗi người chúng ta, nhằm làm cho xã hội trong sạch hơn”. 

Đây là một kết luận rất xác đáng, khoa học và giàu chất nhân văn.

Tổ chức TI khuyến cáo: Chống tham nhũng phải hết sức coi trọng chống tệ nạn hối lộ, đặt lên hàng đầu và là nhiệm vụ trung tâm thường xuyên. Hệ thống bộ máy chính quyền từ cơ sở đến Trung ương đạt chỉ số cảm nhận ăn hối lộ ít nhất, triệt tiêu được hối lộ là cơ bản hoàn thành phần lớn nhiệm vụ chống tham nhũng.

b) Thực hiện nguyên tắc công khai, minh bạch, liêm khiết giữa chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng xã hội: 

Tiến sỹ Peiter Eigen nhấn mạnh: Chống tham nhũng, nhất là vấn nạn hối lộ, phải được tiến hành và giám sát chặt chẽ trên một lĩnh vực rộng lớn bao gồm cả chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng xã hội. Bởi vì, chính quyền ra quyết định và hưởng bổng lộc. Doanh nghiệp làm ăn phi pháp và đưa hối lộ. Cộng đồng xã hội cũng phải chịu trách nhiệm về thái độ thờ ơ, lãnh đạm hoặc tiếp tay.

c) Tạo ra bầu không khí xã hội, mà trong đó tất cả dân chúng đều quan tâm đến quyết tâm chính trị cao của chính phủ, hoạt động công minh của các cơ quan thi hành pháp luật.

Qua chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 của TI đã nêu lên và xếp hạng theo thang điểm 100 (số 0 là tham nhũng nhiều nhất, 100 là trong sạch nhất), cho thấy: Các nước trong sạch nhất, tiêu biểu như Đan Mạch, Iceland, New Zealand, Phần Lan, Singapore… vẫn đạt trên 90 điểm, tham nhũng không đáng kể. Somali, Afganistan chỉ đạt 8 điểm. Việt Nam đạt điểm số 31/100. Nước ta đứng ở vị trí 107/180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các khoản chi không chính thức và hối lộ xếp thứ 109 trong tổng số 137 nước. Tham nhũng gây khó khăn thứ 3 trong kinh doanh ở Việt Nam.

Bà Huguette Labelle - Chủ tịch Tổ chức T.I khuyến cáo: Các nước vẫn đang phải đối mặt với hiểm họa tham nhũng ở mọi cấp của Chính phủ, từ việc cấp giấy phép ở địa phương cho đến thi hành các luật và quy định. Tham nhũng trong khu vực công vẫn còn là một trong những thách thức lớn nhất trên thế giới. Những lỗ hổng pháp lý và thiếu quyết tâm chính trị cao đang tạo điều kiện cho tham nhũng tồn tại trong mỗi quốc gia và xuyên biên giới. Cần phải tăng cường những nỗ lực chống lại tình trạng tham nhũng nhưng không bị trừng phạt.

Ngay cả những nước có kết quả tốt hơn, vẫn phải đối mặt các vấn đề còn tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng lớn như chiếm đoạt nhà nước, tài trợ chiến dịch tranh cử và giám sát các hợp đồng lớn về mua sắm công.

Tham nhũng vẫn đang là một rào cản lớn đối với những nỗ lực trong tương lai ứng phó với khủng hoảng kinh tế, nạn nghèo đói và biến đổi khí hậu.

Việt Nam, so với những năm 2015, 2016, chỉ số cảm nhận tham nhũng năm 2017 tăng 6 bậc. TI đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam đã đạt được kết quả tích cực, nổi bật trong phòng chống tham nhũng, tạo được đà tiến bộ, chuyển biến mới rất đáng khích lệ. 

Tuy vậy, Việt Nam vẫn đứng trong tốp 30 nước tham nhũng nhất thế giới và đứng hàng thứ tư trong tốp tham nhũng nhất Đông Nam Á. Việt Nam cần đề cao tính liêm khiết, tính minh bạch, tính tuân thủ luật lệ, quy định có hiệu quả trong kinh doanh.

2. Các nước châu Âu: Kê khai tài sản không được “quên”, không được ‘sót”.

Các nước châu Âu có một kinh nghiệm rất bổ ích trong cuộc chiến chống tham nhũng và hầu như khắp các châu lục, ví như ở châu Á: Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonexia, Philippines… cũng đều áp dụng nghiêm ngặt kinh nghiệm này.

Đó là, các nhân viên của bộ máy cầm quyền, đặc biệt là các nhà lãnh đạo chủ chốt, cấp cao của Chính phủ và địa phương, bắt buộc phải kê khai tài sản một cách rõ ràng, đầy đủ nhất, nhất thiết không được “quên”, không được “sót” như tiền bạc, bất động sản, cổ phiếu… ở trong nước và nước ngoài, kể cả những người thân thiết trong gia đình như cha, mẹ, vợ, con… 

Nhà nước hoàn toàn công nhận tài sản hợp pháp của cá nhân. 

Nhưng ủy ban công tố của Nhà nước giám sát rất chặt chẽ những tài sản phát sinh bất minh do tham nhũng. Nhờ đó, xử đúng tội, đúng người, bắt bồi thường và thu hồi được số lượng lớn tài sản tham nhũng.

Luật Phòng, chống tham nhũng của Việt Nam cần quan tâm hơn đến lĩnh vực này.

3. Indonesia: Khuyến khích thành lập công ty tư nhân, tổ chức phi Chính phủ chống tham nhũng đạt hiệu quả cao. 

Asia for Kroll Associates là Công ty Thám tử nổi tiếng khắp châu Á, chuyên điều tra về giá trị tài sản của các nhà độc tài lừng danh trên thế giới. 

Công ty này phối hợp chặt chẽ với giới truyền thông đã phát hiện nhiều sự kiện tham nhũng làm chấn động dư luận toàn cầu, điển hình như vụ tham nhũng lớn chưa từng có trong lịch sử cận đại của Indonesia. 

Cựu Tổng thống độc tài Suharto cùng với tập đoàn thống trị gia đình trị của mình, đã tham nhũng một lượng tiền, tài sản lớn lên tới 15 tỷ USD. 

Công ty Thám tử Kroll lập một ban điều tra đến 50 nhân viên chuyên nghiệp, gồm 20 điều tra viên và quản lý vụ việc, 20 kiểm toán viên, 5 luật sư cùng 100 cộng tác viên, tất cả đều rất giỏi nghiệp vụ. Công ty Kroll đã hoạt động suốt 2 năm vẫn không thể kiểm kê hết số tài sản ở trong nước và ở nước ngoài của tập đoàn gia đình trị Suharto…

Sau mỗi cuộc chống tham nhũng thành công, công ty này được thưởng 5-10% số lượng tài sản tham nhũng bằng tiền để nuôi dưỡng bộ máy tiếp tục hoạt động.

4. Hàn Quốc: Người dân chống tham nhũng đúng, được cơ quan chống tham nhũng bảo vệ rất tốt. 

Trong hội nghị lần thứ nhất các quan chức cao cấp của APEC 2017 (SOM1), do Thanh tra Chính phủ phối hợp với Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên Hiệp Quốc (UNODC) tổ chức tại thành phố Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) trong 2 ngày 18 - 19/2, chia sẻ kinh nghiệm phòng, chống tham nhũng, ông Jeong Jeachang, đại diện Hàn Quốc cho biết: Cơ quan chống tham nhũng của Hàn Quốc có uy lực và quyền uy rất lớn. Người dân Hàn Quốc chống tham nhũng đúng nhưng bị trù dập, gây khó dễ, mất việc làm… cơ quan chống tham nhũng ngay lập tức vào cuộc, yêu cầu doanh nghiệp và cơ quan nhà nước trong vòng 30 ngày phải phục hồi công việc cho người tố cáo. 

Chưa có một trường hợp nào doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước không chấp hành quyết định của cơ quan chống tham nhũng.

Những trường hợp đặc biệt phức tạp, buộc người chống tham nhũng phải ra công khai làm chứng, cơ quan chống tham nhũng bảo vệ an toàn tính mạng, chăm lo đời sống, tạo công ăn việc làm thích hợp lâu dài.

Cơ quan chống tham nhũng đấu tranh quyết liệt đến cùng, buộc 4 cựu Tổng thống Hàn Quốc Chun Doo-hwan, Roh Tae-woo, Lee Myung-back, Park Geun-hye bị kết án tù nhiều năm về tội tham ô, hối lộ lớn.

5. Trung Quốc: “Đả hổ diệt ruồi” với 3 bài học thành công lớn. 

Trung Quốc đứng đầu bảng tham nhũng ở châu Á và trên thế giới với quy mô lớn nhất, nghiêm trọng nhất, dẫn đến nguy cơ mất, còn sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền. Dư luận xã hội bất bình rộng lớn. Bè phái, lợi ích nhóm diễn ra khắp các cơ quan lãnh đạo ở Trung ương và địa phương. Tình hình nguy ngập đến mức buộc phải mạnh tay giáng đòn quyết định.

Bài học kinh nghiệm đầu tiên là “đả hổ”. Phải dám xông vào hang bắt cọp. Chống tham nhũng không thể đánh từ vai, từ bụng trở xuống. Trên hết, phải trừ diệt những cán bộ lãnh đạo cấp cao tham nhũng, ăn hối lộ. Phải diệt những con hổ bự.

Reuters, dẫn lại nguồn tin của báo chí Trung Quốc, Chu Vĩnh Khang 71 tuổi, từng giữ chức Ủy viên Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị (khóa XVII), Chủ nhiệm Ủy ban Chính trị - Pháp luật Trung ương từ năm 2007-2012. Ông là nhân vật trung tâm vụ bê bối tham nhũng lớn nhất Trung Quốc kể từ sau ngày thành lập nước. Ông cùng 300 họ hàng, đồng minh chính trị, tay chân bị tịch thu số tài sản tham nhũng lên tới 90 tỷ nhân dân tệ (14,5 tỷ USD). Họ hàng của ông có vợ, con, em trai… có hơn 10 người. Đồng minh chính trị, chân tay thân tín của ông cũng hơn 10 người từng giữ cấp, chức tương đương thứ trưởng trở lên như Trương Khiết Mẫn, nguyên Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Trung Quốc; Lý Đông Sinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Công An; Ký Văn Lam, Phó Chủ tịch tỉnh Hải Nam.

14,5 tỷ USD bị tịch thu gồm đóng băng các tài khoản ngân hàng khoảng 6 tỷ USD, tịch thu trái phiếu trong và ngoài nước trị giá khoảng 8,3 tỷ USD. 

Ngoài ra còn tịch thu 300 căn hộ, biệt thự ở Bắc Kinh, Thượng Hải và 5 tỉnh khác, đồ cổ, tranh đương đại có giá trị thị trường 430 triệu USD, cùng 60 ô tô, vàng bạc, rượu đắt tiền, tiền mặt nội và ngoại tệ. 

Tuy nhiên, Reuters cho hay, số tài sản công khai này có thể thấp hơn so với thực tế.

Hồi tháng 1/2013, Tạp chí Caixin của Trung Quốc cho biết, vụ tịch thu như trên không phải là hiếm ở Trung Quốc.

Trung tướng Cốc Tuấn San, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Hậu cần, Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, từng phụ trách các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng của quân đội, thu lại quả lớn trong các phi vụ bán đất quốc phòng, đã gây nên một trong những bê bối tham nhũng lớn nhất trong lịch sử quân đội Trung Quốc.

Cốc Tuấn San phỏng theo mô hình Tử Cấm Thành, xây một biệt thự lộng lẫy trên mảnh đất rộng gần 1 ha ở thành phố Bộc Dương, được gọi là “Dinh thự của tướng”. 20 cảnh sát mất 2 đêm mới chất hết vật dụng xa xỉ trong nhà lên 4 xe tải. Nhà chức trách Trung Quốc đã tịch thu nhiều đồ đạc quý giá, trong đó có bức tượng Mao Trạch Đông, một mô hình tàu biển, một bồn rửa, tất cả đều bằng vàng ròng.  

Bài học kinh nghiệm thứ hai là tổ chức chiến dịch dài ngày, đánh liên tục, đánh có trọng tâm, trọng điểm, có điểm, có diện, đả hổ và diệt ruồi.

Một số lượng khá đông với hàng chục nhân vật bao gồm Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Thứ trưởng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch tỉnh, Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc các tập đoàn, các tổng công ty… đều bị đưa ra vành móng ngựa. Điển hình như Bạc Hy Lai, cựu Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, đồng minh chính trị của Chu Vĩnh Khang; 16 năm tù giam cho Trần Hy Đống, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Bắc Kinh; xử tử hình tội tham nhũng ăn hối lộ, ăn chơi sa đọa của Thành Khắc Kiệt, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc.

Bài học kinh nghiệm thứ ba là liên kết chặt chẽ với cảnh sát quốc tế xử tội phạm tham nhũng.

Hàng trăm hổ, ruồi tham nhũng trốn ra nước ngoài đều được trả lại, hoặc trở  về đầu thú, nhằm được hưởng sự khoan hồng. 

Một thành công lớn của Trung Quốc là tài sản tham nhũng được thu hồi với số lượng nhiều tỷ USD.

6. Singapore: Giá trị kinh điển của bài học kinh nghiệm “3 không”  

Theo chỉ số cảm nhận tham nhũng của TI, Singapore cùng Phần Lan, Iceland, New Zealand, Đan Mạch là tốp 5 trong sạch nhất thế giới. 

Công cuộc phòng, chống tham nhũng của Singapore nổi tiếng với cơ chế, chính sách Không cần tham nhũng, không thể tham nhũng, không dám tham nhũng.

a) Không cần tham nhũng: 

Các viên chức nhà nước, nhất là cán bộ lãnh đạo cấp cao, các chuyên gia, người lao động làm công ăn lương… đều được trả lương cao, đủ nuôi sống gia đình, còn có của ăn của để. 

Hơn nữa, phúc lợi xã hội công cộng rất ưu việt. Từ việc ăn, ở, học hành, đi lại, chữa bệnh, vui chơi giải trí… đều đáp ứng khá đầy đủ nguyện vọng của mọi người. 

Singapore sớm trở thành một xã hội khá giả, văn minh, hiện đại, đàng hoàng, to đẹp, 

Vì vậy, con người có cuộc sống tốt, cảm thấy không cần tham nhũng, chỉ lo dốc lòng làm việc để có cuộc sống ngày càng tốt hơn. 

Người dân Singapore có ý thức tự giác chấp hành pháp luật rất cao.

b) Không thể tham nhũng, không dám tham nhũng: 

Các quy định, điều khoản trong hành lang pháp lý chống tham nhũng đối với nhân viên bộ máy công quyền, nhất là cán bộ cấp cao được xác lập rất đầy đủ, xác thực. Ví như:

Phải kê khai tài sản rõ ràng về tiền bạc, bất động sản, cổ phiếu… của cá nhân và người thân thiết trong gia đình như cha mẹ, vợ con, anh em ruột.

Các Bộ trưởng chỉ làm nhiệm vụ quản lý Nhà nước, không được trực tiếp tham gia điều hành các đơn vị sản xuất, kinh doanh… thuộc quyền.

Không được làm trái những quy định về luật pháp và đạo đức công chức.

Nhất thiết không được nhận quà biếu trong nước và nước ngoài quá quy định của Nhà nước, dù là giá trị thấp nhất cũng bị xử phạt.

Phạm tội tham nhũng, không chỉ bị bãi nhiệm, tịch thu tài sản, bồi thường, đi tù… mà khi nghỉ hưu thì mọi ưu đãi của Nhà nước đều bị cắt bỏ, sống như mọi thường dân.

Không có ngoại lệ, vùng cấm, đặc ân cho bất kỳ một ai, kể cả người lãnh đạo cao nhất nếu phạm tội tham nhũng.

Phương châm phòng, chống tham nhũng của Singapore: Không cần tham nhũng, không thể tham nhũng, không dám tham nhũng là bài học kinh nghiệm quý báu, rất cần được Việt Nam ta nghiên cứu, học tập, vận dụng để đạt được kết quả như mong muốn trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Hồ Ngọc Sơn

Đại tá, nhà báo, nhà thơ, nguyên Trưởng phòng Báo chí - Thông tấn, Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị QĐNDVN

cheap breitling replica best watches replica Breitling watches replica