Bí thư TP Hồ Chí Minh: Đại học “không có chủ” rất nguy hiểm

Cập nhật: 06/11/2018 20:15

(Thanh tra) - “Chủ sở hữu là người có 4 quyền gồm: Quyền thành lập, quyền đầu tư, quyền quyết định nhân sự và quyền xử lý, chế tài đơn vị này khi vi phạm pháp luật. Nếu không làm rõ điều này thì đại học như không có chủ, rất nguy hiểm, không thể có đại học vô chủ, đại học phải có chủ và người chủ phải làm đúng quyền của mình”, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh.

Bí thư TP Hồ Chí Minh: Đại học “không có chủ” rất nguy hiểm
Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân. Ảnh: QH

Sáng 6/11, Quốc hội (QH) thảo luận tại hội trường Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học.

Làm rõ Nhà nước là “chủ sở hữu” đại học công lập

Đăng ký phát biểu, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân gửi lời cảm ơn QH vì đã cho ông - “một thầy giáo già” được nêu ý kiến góp ý.

Bày tỏ quan điểm đồng tình với nhiều nội dung sửa đổi lần này, nhưng từ kinh nghiệm của mình, theo ông Nhân còn một nội dung cần viết rõ hơn.

Đầu tiên, Bí thư TP Hồ Chí Minh cho rằng, cần quy định rõ, cơ sở giáo dục đại học công lập do nhà nước là “chủ sở hữu” đầu tư, đảm bảo hiệu quả lao động.

“Chữ "chủ sở hữu" rất quan trọng vì chủ sở hữu là người đề xuất, chấp nhận lập đại học, là người đầu tư cho đại học phát triển nhưng phải là người có quyền quyết định nhân sự. Chủ sở hữu mà không quyết định nhân sự thì nhân sự đó sẽ vận hành đại học theo hướng khác”, ông Nhân giải thích.

Bí thư Thành uỷ so sánh vấn đề sở hữu đại học và sở hữu doanh nghiệp Nhà nước tuy khác nhau nhưng có những nét khá giống nhau.

“Chủ sở hữu là người có 4 quyền gồm: Quyền thành lập, quyền đầu tư, quyền quyết định nhân sự và quyền xử lý, chế tài đơn vị này khi vi phạm pháp luật. Nếu không làm rõ điều này thì đại học như không có chủ, rất nguy hiểm, không thể có đại học vô chủ, đại học phải có chủ và người chủ phải làm đúng quyền của mình”, ông Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh.

Một vấn đề nữa, theo Bí thư TP Hồ Chí Minh, dự thảo luật quy định “hội đồng trường đại học công lập là tổ chức đại diện cho quyền chủ sở hữu Nhà nước” là rất chính xác. Nhưng chủ sở hữu Nhà nước là ai thì lại chưa xác định.

“Chủ sở hữu phải có một số quyền liên quan đến hội đồng trường. Ví dụ, hội đồng trường họp bầu ra chủ tịch hội đồng trường và các thành viên, nhưng tất cả những người này về nguyên tắc phải đảm bảo yêu cầu của chủ sở hữu”, ông Nhân cho rằng, quy trình được quy định trong luật “hơi ngược”.

Bí thư Nguyễn Thiện Nhân nói tiếp, trường đề xuất một danh sách, mỗi vị trí có thể 2 - 3 người nhưng người được đề cử phải được chủ sở hữu đồng ý về nguyên tắc, trên cơ sở đó, hội đồng trường mới bầu. Sau khi có kết quả thì chủ sở hữu ra quyết định công nhận.

Với vị trí chủ tịch hội đồng trường, theo ông Nhân, có thể dự kiến 2 - 3 người nhưng 2 - 3 người này phải được chủ sở hữu đồng ý. 

Hội đồng trường bầu trong số đó, chứ không phải hội đồng trường bầu xong đưa chủ sở hữu công nhận.

“Vừa rồi, đã xảy ra trường hợp rất đáng tiếc, như 1 giáo sư người Việt sống ở nước ngoài, ông ấy làm Hiệu phó xong trường bầu làm Hiệu trưởng. Bầu xong sang cơ quản quản lý bị bác bỏ”, ông Nhân ví dụ và nhấn mạnh, “lẽ ra danh sách ứng cử viên đó phải được chủ sở hữu đồng ý, còn trường bầu hay không là chuyện của trường. Chúng tôi xin đề nghị lưu ý chủ sở hữu phải làm đúng quyền của mình”.

Liên quan đến quy định cơ sở giáo dục thực hiện quyền tự chủ, chịu trách nhiệm giải trình theo quy định pháp luật, Bí thư Nguyễn Thiện Nhân nhận định “rất đúng nhưng chưa đủ”.

“Trách nhiệm giải trình trước ai? Đó là trước chủ sở hữu, trước người học, trước xã hội và các cơ quan, tổ chức liên quan, lúc đó mới có cơ chế giam sát từ trong ra ngoài”, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh một lần nữa, khái niệm chủ sở hữu phải được xác định ở đây là ai, có danh xưng cụ thể để làm cho dễ.

Mô hình đại học 2 cấp chỉ có ở Việt Nam

Trình bày báo cáo giải trình tiếp thu chỉnh lý dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên, Nhi đồng Phan Thành Bình cho biết, về ý kiến băn khoăn về mô hình tổ chức của đại học quốc gia (ĐHQG), đại học vùng, Ủy ban Thường vụ QH nhận thấy, việc thành lập các ĐHQG, đại học vùng được thực hiện theo tinh thần Nghị quyết của Đảng.

Trên thế giới, mô hình này không phải là mới và cũng đang là xu hướng phát triển nhằm hình thành các hệ thống đại học liên ngành, tạo sức mạnh tổng hợp để giải quyết những nhiệm vụ, yêu cầu mới về phát triển khoa học và công nghệ và cạnh tranh thế giới.

ĐB Nguyễn Tuấn Anh (Long An). Ảnh: QH

Sau hơn 20 năm xây dựng và phát triển, mô hình hai ĐHQG đã ổn định và mang lại kết quả nhất định cả về chuyên môn, khoa học lẫn quản lý, đi đầu trong hệ thống giáo dục đào tạo với việc có mặt trong danh sách 1.000 trường đại học hàng đầu thế giới.

“Những vấn đề tồn tại của các đại học vùng hiện nay có nguyên nhân chủ yếu là do chính sách và cơ chế quản lý chưa phù hợp, dự thảo luật quy định hành lang pháp lý thuận lợi cho các cơ sở này tự chủ, tự quyết định cơ chế quản lý, phát huy thế mạnh của tổ hợp các trường đại học mạnh”, ông Bình nói.

Trên cơ sở kế thừa thực tiễn, bảo đảm giữ ổn định hệ thống, tránh gây xáo trộn không cần thiết, Ủy ban Thường vụ QH đề nghị các đại biểu (ĐB) cho giữ quy định như dự thảo.

Tuy nhiên, theo ĐB Nguyễn Tuấn Anh (Long An), những vướng mắc tồn tại của tổ chức bộ máy của cơ sở giáo dục đại học vẫn chưa được giải quyết.

ĐB tỉnh Long An nêu, việc thành lập đại học vùng có 3 mục tiêu là giảm đầu mối quản lý, biên chế; dùng chung nguồn lực về cơ sở vật chất; tập trung xây dựng đại học vùng thành đại học mạnh nhưng thực tế 24 năm qua cho thấy mục tiêu này không làm được.

“Bất cập vướng mắc của tổ chức đại học đã được nhìn nhận từ nhiều năm qua và hiện nay vẫn đang là nút thắt quan trọng cần sửa đổi để thực hiện tự chủ đại học, không thể muộn hơn”, ĐB Tuấn Anh nêu.

Theo ĐB này, nếu sắp xếp lại tổ chức, khắc phục được bất cập này, thì về tài chính mỗi năm tiết kiệm được 120 tỉ cho mỗi đại học.

ĐB Tuấn Anh cũng dẫn lại nhận định của các chuyên gia Ngân hàng Thế giới khẳng định, mô hình đại học 2 cấp như ĐHQG và đại học vùng chỉ có ở Việt Nam không có nơi nào khác trên thế giới.

“Việc phân cấp như hiện tại không tận dụng đầy đủ lợi thế khiến cho tài năng, tri thức, năng lực hiện đang bị phân tán”, ĐB đoàn Long An đề nghị, Ủy ban Thường vụ QH cân nhắc cho xin ý kiến các ĐB QH xem xét quyết định vấn đề này.

Hương Giang

cheap breitling replica best watches replica Breitling watches replica