Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho biết, do ảnh hưởng bởi sự biến động ở mức cao và thất thường của giá đường thế giới trong tháng 7 (có lúc vượt mức 500 USD/tấn từ 9/6, đạt trên 600 USD/tấn vào giữa tháng 7 và hiện tại còn dưới 550 USD/tấn), giá đường trong nước cũng biến động theo. Cụ thể, nếu giá đường kính trắng ngày 5/7/2010 ở Hà Nội, miền Trung và TP Hồ Chí Minh (tính theo 1 kg giá đường bán buôn đã có VAT) lần lượt là 15.600 - 16.000 đồng; 15.800 - 16.000 đồng và 15.400 - 15.600 đồng thì đến ngày 14/7/2010 tăng tương ứng là 17.200 - 17.500 đồng; 17.200 - 17.400 đồng và 17.200 - 17.500 đồng. Đến ngày 21/7/2010, giảm nhẹ ở TP Hồ Chí Minh còn 16.500 - 16.700 đồng; ở Hà Nội và miền Trung vẫn ở mức 17.200 - 17.500 đồng. Tương tự, giá đường tinh luyện ở các mốc thời gian trên của Hà Nội, miền Trung và TP Hồ Chí Minh dao động từ 16.000 - 17.800 đồng/kg và đường vàng từ 15.000 - 17.000 đồng/kg.

Nếu không kiểm soát chặt giá đường, đặc biệt là với các đại lý thì nguy cơ trong tháng 8 tới, nhu cầu về đường cho Trung thu và chuẩn bị mùa vụ bánh kẹo Tết rất có thể sẽ kéo giá đường tiếp tục biến động và tăng thêm từ 5 - 7% nữa, ông Vũ Vinh Phú cảnh báo.

Theo TS Hà Hữu Phái, Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam, tính từ 15/6 - 15/7/2010, lượng đường tiêu thụ mà các nhà máy bán ra là 68.100 tấn, cao hơn cùng kỳ năm trước 23.800 tấn. Lượng đường tồn kho tại các nhà máy đường đến ngày 15/7 là 172.700 tấn, cao hơn cùng kỳ năm trước 31.600 tấn. Ngoài ra, đường nhập khẩu còn lại trong số 200.000 tấn đã cấp phép sẽ tiếp tục về, cộng với 150.000 tấn nhập khẩu bổ sung thì kể cả trong trường hợp nhu cầu có tăng đột biến do đang ở mùa hè và chuẩn bị cho Tết Trung thu, Tết Nguyên đán, lượng đường hiện tại vẫn bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước ở tháng 8 và dự phòng cho những tháng tiếp theo.

Tuy nhiên, trên thực tế, giá đường tại các cửa hàng, siêu thị, do phải qua  nhiều cầu nên giá bị đội lên có khi tới 2.000 - 3.000 đồng/kg. Theo khảo sát, tại các siêu thị ở Hà Nội, giá đường trắng Biên Hòa dao động từ 19.000 - 20.000 đồng, thậm chí có lúc lên tới 21.000 đồng/kg. Tại các cửa hàng lẻ, giá đường trắng tinh luyện phổ biến từ 19.000 - 19.500 đồng/kg. Đáng chú ý, loại đường vàng trước nay đều có giá rẻ hơn đường trắng từ 500 -1.500 đồng/kg thì nay cũng tăng lên ngang bằng. Cá biệt, tại một số cửa hàng lẻ ở các chợ Bách Khoa, Kim Liên (Hà Nội) trong 2 tuần qua đã có hiện tượng khan hàng, không có hàng bán khi giá lên tới 21.000 đồng/kg.

Ông Vũ Vinh Phú khẳng định, do quản lý vĩ mô chưa tổ chức được hệ thống phân phối gắn với sản xuất và kiểm soát giá nên đã tạo điều kiện, kẽ hở để các đại lý đầu cơ, găm hàng, tích trữ, thao túng giá đường, tạo nên hiện tượng sốt ảo, tăng giá... Cũng theo ông Phú, đây là điều khiến các hệ thống siêu thị không nhập được đường với giá bán buôn hợp lý như tại các nhà máy quy định, mà thường phải qua 1 - 2 cầu làm cho giá đường tại các siêu thị cũng tăng lên từ 12 - 15% so với giá thực. Tán đồng với quan điểm này, TS Phái cũng cho rằng, hiện tại Nhà nước đang bị động trong việc kiểm soát đường khi gần như chỉ có một quyết sách là cho nhập đường mỗi lúc có sốt giá, khan hàng...     
             
Từ câu chuyện về giá đường, các chuyên gia cho rằng, cần một chiến lược phát triển bền vững cho ngành Đường. Trong đó, phải tập trung các giải pháp, quy hoạch tổng thể vùng nguyên liệu mía đường gắn với lợi ích của người trồng mía tránh tình trạng thiếu nguyên liệu sản xuất, tranh mua, tranh bán... Thực hiện lưu thông đường có dự trữ đủ để cân đối cung - cầu, trong trường hợp buộc phải nhập khẩu thì quyết định nhập khẩu phải hợp lý và bảo đảm công khai, minh bạch, tránh độc quyền. Quan trọng là phải tổ chức hệ thống phân phối mà nòng cốt là các siêu thị, trung tâm thương mại, đối với các chợ thì từng bước bảo đảm việc niêm yết giá, thậm chí là đăng ký, kê khai giá... Bên cạnh đó, Tổ Điều hành thị trường đường trong nước phải khẳng định được vai trò “nhạc trưởng” bằng những công việc cụ thể như: Rà soát được việc nắm giữ, phân phối đường của các nhà máy, các đại lý cấp 1, cấp 2... đến siêu thị và các đại lý bán buôn, bán lẻ khác... theo hướng công khai, minh bạch cả về lượng và giá. Ngoài ra, phải kiểm soát việc nhập lậu đường qua biên giới tránh tác động, ảnh hưởng xấu đến đường trong nước.