Ông Trương Quốc Cường, Cục trưởng Cục Quản lý Dược cho biết, hiện cả nước có 1.336 DN dược trong nước và gần 40 DN nước ngoài, với hơn 39.000 nhà thuốc tư nhân. Với hệ thống phân phối rộng khắp, nhất là một số DN đã đẩy mạnh đa dạng hóa các dòng sản phẩm, tăng sản lượng và tổ chức lại hệ thống phân phối và bán lẻ theo hướng chuyên nghiệp hơn nên thị trường dược vẫn khá ổn định, ước tính năm nay giá trị thuốc sản xuất trong nước tăng trưởng mạnh, đáp ứng hơn 50% nhu cầu sử dụng thuốc của người dân.
Tập đoàn Dược phẩm Viễn Đông là một điển hình về cách làm mới có hiệu quả, đã lựa chọn hướng đi khá bài bản, dựa trên 4 thế mạnh để cạnh tranh: Mua bản quyền sản phẩm từ đối tác nước ngoài, mở rộng kênh phân phối, xây dựng văn hóa DN và phát triển đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp, chất lượng. Đến nay, Viễn Đông đã mua và chuyển giao thành công trên 50 thương hiệu từ Pháp, Hàn Quốc, Hà Lan… Hiện, Viễn Đông đang tiếp tục phân phối độc quyền, mua bản quyền nhiều sản phẩm từ các thương hiệu lớn như BBraun, Muller (Đức), Sopharma (Bulgaria), OraSure (Hoa Kỳ), Lily (Pháp)… giúp cho sản phẩm của Viễn Đông có giá thành rẻ hơn 30 - 60% so với các sản phẩm cùng loại sản xuất ở nước ngoài nhập về Việt Nam. Viễn Đông cũng đang triển khai xây dựng dự án Nhà máy sản xuất dược phẩm Lily tại Bắc Ninh với kinh phí 450 tỉ đồng. Ông Lê Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dược phẩm Viễn Đông chia sẻ: “Xây dựng tốt kênh phân phối là một thế mạnh, vừa bảo đảm về chất lượng và thời gian vận chuyển, vừa giúp cắt giảm chi phí cho sản phẩm. Kết quả là, khách hàng mua dược phẩm có chất lượng như hàng ngoại nhập, nhưng giá thành lại thấp hơn nhiều lần”.
Tuy nhiên, mạng lưới phân phối thuốc nhìn chung vẫn chưa chuyên nghiệp, nhất là đối với DN dược trong nước. Hoạt động của phần lớn DN dược trong nước còn dựa vào cơ chế ưu đãi của Nhà nước như độc quyền nhập khẩu, được giao phụ trách và khai thác các chương trình quốc gia hay của địa phương. Các DN dược cấp tỉnh chủ yếu phân phối các mặt hàng dược phẩm trong địa bàn, nên không đa dạng, lợi nhuận thấp. Sản xuất thuốc trong nước chưa chú trọng tới nhu cầu thực sự của khách hàng, chủ yếu chạy theo yếu tố thị trường, dẫn tới hiện tượng sản xuất trùng lặp nhiều thuốc dạng phổ biến, gây hiện tượng cạnh tranh liên tục về giá. Trong khi đó, các DN dược nước ngoài cung ứng đa quốc gia tham gia thị trường một cách bài bản.
Theo Bộ Y tế, tính đến nay đã có 433 DN dược nước ngoài đăng ký hoạt động tại Việt Nam, tăng 68 DN so với năm 2007. Những quốc gia có nhiều Cty dược phẩm cũng như số đăng ký thuốc nhiều nhất là Ấn Độ, Hàn Quốc, Trung Quốc, Pháp, Đức. Còn theo Cục Quản lý Dược, thị trường thuốc nhập khẩu mặc dù không có hiện tượng độc quyền trong việc kinh doanh, phân phối, nhưng hiện đang có sự cạnh tranh quyết liệt của các DN nước ngoài cung cấp thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại thị trường Việt Nam. Hiện, 90 DN được phép nhập khẩu trực tiếp. Những tập đoàn dược nước ngoài có tên tuổi lớn như Sanofi-Aventis, GSK, Servier, Pfizer… đã xuất hiện tại Việt Nam và hoàn toàn chiếm lĩnh thị trường trong nước cho phân phối thuốc đặc trị cũng như đang thâm nhập phân khúc thuốc phổ thông. Hầu hết các tập đoàn dược lớn đang hoạt động tại nước ta dưới hình thức văn phòng đại diện và ủy quyền cho các Cty dược trong nước nhập khẩu hàng, nhưng lại sử dụng các nhà phân phối nước ngoài để phân phối tới các nhà thuốc bán lẻ trong nước. Bên cạnh đó, các tập đoàn dược nước ngoài gia tăng thị phần tại Việt Nam nhờ những lợi thế về tài chính và sản phẩm, giúp họ chi hoa hồng ở mức cao cho các bệnh viện và nhà phân phối.
Các chuyên gia cho rằng, để khắc phục những bất cập của hệ thống phân phối thuốc, cần phải nhanh chóng sắp xếp lại hệ thống phân phối, nâng cao chất lượng của các cơ sở bán lẻ và tổ chức lại thành một hệ thống bản lẻ chuyên nghiệp. Các DN dược trong nước, nhất là các DN dược tư nhân cần liên kết lập ra các tập đoàn dược có đủ tiềm lực về tài chính để tăng sức cạnh tranh, đa dạng sản phẩm.
Quân Miện